Tần ô, các tên gọi khác: cải cúc, rau cúc, cúc tần ô, rau tần ô, đồng cao, xuân cúc; tên khoa học Glebionis coronaria, là một loài thực vật có nguồn gốc từ Địa Trung Hải và khu vực Đông Á. Đây là một loại rau lá thuộc họ Cúc, được Carl von Linné miêu tả khoa học đầu tiên năm 1753 dưới danh pháp Chrysanthemum coronarium
Tổng quan về tần ô
Mô tả
Tần ô sống quanh năm, thân có thể cao tới 1,2 mét, lá ôm vào thân, xẻ thành hình lông chim hai lần với những thuỳ hình trứng hay hình thìa không đều. Cụm hoa ở nách lá, bông hoa ở mép màu vàng sẫm, các hoa ở giữa đầu màu vàng lục, mùi thơm. Hạt có hình chữ nhật.
Khi hạt còn xanh đầu hạt màu xanh, chân hạt có màu trắng. Khi hạt già tất cả ngả sang màu vàng rồi đến màu đen rồi tự rụng. Mùa hoa tần ô rơi vào khoảng tháng 1 đến tháng 3. Người ta thường dùng lá tần ô làm rau để chế biến thức ăn.
Phân bố
Loài thực vật này có nguồn gốc ở vùng Địa Trung Hải, sau đó được nhu nhập sang các nước châu Âu và châu Á. Ở nước ta, cây được trồng nhiều tại các địa phương ở miền Bắc. Ở miền Nam, cây chủ yếu ở được trồng ở tỉnh Lâm Đồng.
Thành phần hóa học
Rau tần ô chứa các acid amin, lysin, analin, glutamic, threonin, aspartat, prolin, chất béo, chất xơ, đường, carotene, vitamin A, B1, B2, B6, C, E, K, niacin, acide pantotenic, calci, sắt, kẽm, selen, tinh dầu thơm.
Theo đông y, rau tần ô có vị ngọt, hơi đắng, the, thơm, tính hơi mát, không độc. Có tác dụng tiêu thực, lợi trường vị, thanh đàm hỏa, yên tâm khí, chữa ho lâu ngày, thổ huyết, tán phong nhiệt, chữa đau mắt, nhức đầu kinh niên, dùng cho trường hợp ăn kém tiêu, viêm họng, viêm phế quản…
Cây rau xanh thơm ngon này rất thích hợp với người bị bệnh cao huyết áp, người lao động trí óc, thiếu máu, gãy xương. Tuy nhiên khi tiêu chảy thì không nên ăn.
Rau tần ô phát triển vào mùa lạnh. Dùng trong ăn uống, thường là sử dụng phần cọng và lá, lúc cây còn non. Nhưng khi dùng làm thuốc, người ta sử dụng toàn bộ cây tần ô, gồm: Rễ, cọng, thân, lá và hoa.
Với đặc điểm là loại rau dễ trồng và ít sâu bệnh nhất, nên rau tần ô rất lành tính. Nếu không đúng mùa rau tần ô, bạn có thể dùng rau tần ô phơi khô cũng có tác dụng rất tốt.
Cách trồng rau tần ô
Bước 1: Ngâm hạt giống
Thực ra bạn có thể bỏ qua bước ngâm hạt giống rau tần ô và tiến hành gieo luôn trực tiếp xuống đất. Nhưng như thế thì hạt tần ô sẽ lâu nảy mầm hơn vì vậy bạn nên ngâm hạt giống tần ô vào nước ấm khoảng 30 đến 40 °C trong vòng 6 tiếng, sau đó vớt hạt ra rửa bằng nước sạch rồi để thật ráo.
Bước 2: Gieo hạt
Bạn đổ đất vào khay, chậu trồng cây, xới đều đất cho có độ tơi xốp, có thể tưới thêm chút nước để tạo độ ẩm cho đất.
Bạn dùng tay rạch từng hàng để gieo hạt cho thẳng hàng hoặc để tiết kiệm thời gian bạn trộn hạt tần ô với tro trấu rồi rải đều xuống đất. Sau đó bạn lấp một lớp đất mỏng trộn với phân chuồng để lớp lên hạt.
Sau khi gieo hạt bạn tưới nước cho hạt để giữ ẩm. Trong 1 tuần đầu tiên sau khi gieo hạt bạn nên phủ rơm rạ hoặc những tấm bạt nhựa để giữ ẩm và tránh nắng mưa cho hạt, giúp hạt mọc mầm nhanh hơn, sau 1 tuần thì lấy tấm bạt ra để rau hấp thụ ánh sáng.
Bước 3: Chăm sóc
Trong quá trình trồng rau bạn phải tiến hành tưới nước cho rau ngày 2 lần vào buổi sáng và chiều mát. Sau 15 ngày bạn có thể tiến hành bón phân đạm và phân Kali để giúp cây con sinh trưởng tốt.
Khi gieo hạt tần ô được 2 tuần, sẽ phát triển cây con có 2-3 lá thì lúc này bạn cần tiến hành bón phân lần 2 bằng phân chuồng, phân trùn quế. Chú ý bạn nên tưới phân vào buổi sáng hoặc chiều mát, tránh tưới khi trời nắng hoặc có mưa.
Ở giai đoạn gieo trồng được 2 tuần nếu thấy cây con sinh trưởng quá dày đặc bạn có thể tỉa bớt để ăn rau mầm, mật độ rau trồng dày sẽ khiến cây phát triển không tốt.
Nếu rau tần ô gặp sâu bệnh gây hại hãy xử lý bằng cách lấy tỏi, gừng ngâm cùng với rượu trắng để trong vòng một tuần sau đó chắt lấy nước cốt pha loãng theo tỷ lệ 5ml nước cốt pha với 1 lít nước rồi tưới cho cây. Ngoài ra với hỗn hợp dung dịch này bạn có thể phun vào đất xung quanh để phòng trừ sâu bệnh cho cây.
Bước 4: Thu hoạch
Rau tần ô sẽ cho thu hoạch chỉ khoảng sau 30 đến 40 ngày trồng. Nếu muốn ăn rau tần ô non bạn có thể thu hoạch ở thời điểm sau gieo hạt khoảng 30 ngày.
Trước khi thu hoạch một tuần, bạn chú ý không bỏ bất kỳ loại phân nào cho rau để đảm bảo độ an toàn.
Rau tần có tác dụng gì?
Cây rau tần là một loại cây khá quen thuộc với người dân Việt Nam. Có thể nói, rau tần được là một thực phẩm được sử dụng phổ biến trong đời sống hàng ngày. Rau tần có thể đem nấu cháo hay xào với thịt bò, nấu canh chua, làm rau sống… Mặc dù được dùng nhiều nhưng không phải ai cũng biết cây rau tần có tác dụng gì?
Theo Y học hiện đại, cây rau tần có chứa phenolic, salicylat, carvacrol và eugenil, colein. Rau tần có tác dụng tương tự như kháng sinh, có tính kháng khuẩn tốt. Nhờ các hoạt chất này, rau tần có tác dụng rất tốt trên những vi khuẩn xâm nhập ở họng, miệng, đường ruột.
Theo đông y, cây rau tần có vị the đắng, tính bình, ôn, mùi thơm. Cây rau tần có rất nhiều tác dụng tốt đối với sức khỏe.
Ở Philippines, lá húng chanh tươi được dùng để đắp ngoài vết bỏng, đắp trán trị nhức đầu. Người Trung Quốc lại dùng nước ép lá rau tần trị ho ở trẻ em, chữa động kinh và co giật. Hay tại Ấn Độ, lá cây rau tần lại dùng để điều trị bệnh về đường tiết niệu…
Một số tác dụng phổ biến của cây rau tần:
- Cây rau tần trị ho, có tác dụng rất tốt trên cả những bệnh nhân bị ho lâu ngày. Điều đáng lưu ý là cây rau tần là một thành phần được sử dụng rất nhiều trong các loại siro ho của trẻ nhỏ.
- Rau tần chữa viêm họng, viêm phế quản.
- Làm thuyên giảm các triệu chứng ở bệnh nhân bị cảm cúm, sốt do yếu tố thời tiết khí hậu.
- Cải thiện tình trạng hôi miệng.
- Trị đau nhức do bị côn trùng cắn.
- Giảm các triệu chứng dị ứng ngoài da, nổi mày đay hay một số bệnh lý về da khác.
Cách sử dụng rau tần đúng cách
Cây rau tần cũng được xem như một vị thuốc nên khi sử dụng cũng cần sử dụng đúng cách và đúng liều lượng. Có nhiều cách sử dụng khác nhau để dùng cây rau tần chữa bệnh nhưng phổ biến nhất là dùng tươi trực tiếp. Lấy cây rau tần đem rửa sạch rồi giã nát lấy nước uống trực tiếp, bã dùng để đắp lên vùng cần điều trị. Hoặc có thể đem sắc lên như trà để uống.
Nước ép cây rau tần có thể dùng cho cả trẻ em và người lớn nhưng liều lượng khác nhau. Ở trẻ em, khuyến cáo nên dùng mỗi lần 1 muỗng cà phê nước ép rau tần, các lần cách nhau 2 giờ và không dùng quá 4 lần trong một ngày. Còn đối với người lớn, liều sử dụng cũng là 1 muỗng cà phê cho 1 lần uống nhưng mỗi lần cách nhau 1 giờ đồng hồ.
Một số bài thuốc tham khảo ứng dụng từ cây rau tần để trị bệnh:
Trị ho
Đây là tác dụng phổ biến nhất của cây rau tần. Cây rau tần tốt cho cả những bệnh nhân ho thông thường hoặc ho lâu ngày không khỏi. Cách dùng:
- Lấy lá rau tần tươi rửa sạch, cắt nhỏ rồi chưng cách thủy với đường phèn.
- Sau chưng vắt lấy nước uống, bã ăn trực tiếp hoặc ngậm nuốt cùng nước đều được.
- Dùng như vậy mỗi ngày 1 lần trong 3 đến 5 ngày, triệu chứng ho cải thiện rất tốt.
Cây rau tần trị cảm cúm do thời tiết, chữa sốt
- Giã nát lá rau tần tươi cùng với nước sôi để nguội và chút muối
- Lọc lấy nước uống trực tiếp, còn bã đem trộn với rượu rồi đắp vào trán sẽ làm hạ thân nhiệt nhanh hơn.
Cây rau tần chữa viêm họng viêm phế quản
- Nhai trực tiếp lá cây rau tần, nuốt dần dần.
- Mỗi ngày làm một lần liên tục như vậy cho đến khi triệu chứng thuyên giảm.
Cây rau tần chữa dị ứng, nổi mày đay
- Dùng lá tần khô sắc với nước đến khi cạn còn 1 bát thì chia làm 3 lần, uống trong ngày.
- Đồng thời, sử dụng lá rau tần tươi giã nát rồi đắp lên các nốt mày đay hay những chỗ bị dị ứng.
- Hiệu quả cải thiện triệu chứng rất tốt.
Dùng cây rau tần để điều trị các vết thương do côn trùng gây nên
Ngay sau khi bị cắn, lấy ngay 20g lá rau tần tươi giã nát đắp vào chỗ bị đau, vết cắn sẽ hết đau nhanh, giảm sưng trong thời gian ngắn.
Cây rau tần chữa hôi miệng
Cây rau tần có thể chữa được hôi miệng bằng cách đun lá rau tần khô với nước dùng để súc miệng hoặc ngậm mỗi ngày. Khác với các bài trị bệnh khác, để chữa hôi miệng, sau khi súc miệng nên nhổ đi, không nên nuốt.
Một số lưu ý khi sử dụng cây rau tần ô
Chống chỉ định dùng cây rau tần ô để chữa bệnh trên những bệnh nhân có tiền sử dị ứng hoặc mẫn cảm với các thành phần của cây rau tần. Cây rau tần có rất nhiều lông tơ nên dễ gây kích ứng khi sử dụng. Cần lưu ý ở những phụ nữ có thai và đang cho con bú. Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Có rất nhiều người thắc mắc về tác hại của rau tần ô. Trên thực tế, không chỉ riêng cây rau tần mà tất cả các loại cây hay vị thuốc khác, nếu sử dụng không đúng đều sẽ gây nên những tác dụng phụ ảnh hưởng đến sức khỏe. Vậy nên, không tự ý sử dụng cây rau tần để trị bệnh khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Hãy tham khảo ý kiến từ các bác sĩ chuyên môn để hiểu hơn về cách sử dụng cây rau tần.
Các món ăn chế biến từ rau tần ô
Rau tần ô xào tỏi
Rau tần ô hay cải cúc từng là món ngon cung đình, còn được gọi là ẩm thực của hoàng đế. Rau tần ô có vị tươi của cây ngải cứu và hương thơm ngào ngạt của hoa cúc. Rau tần ô có vị ngọt, tính bình, không độc, có tác dụng “thư giãn tim, dưỡng tỳ vị, tiêu đờm, bồi bổ dạ dày”. Tần ô xào với tỏi băm nhỏ tươi giòn, món xào quanh năm đơn giản mà ngon.
Nguyên liệu
Rau tần ô (cải cúc) 50g, 3 tép tỏi, 1 muỗng dầu thực vật, 1 muỗng muối, dầu hào.
Thực hiện
Rau cải cúc rửa sạch, để ráo nước, cắt khúc vừa ăn. Tỏi dùng dao đập dập lại, bóc vỏ và băm nhỏ.
Đun nóng dầu trong chảo, phi thơm tỏi băm.
Bắt đầu xào với các cành của rau tần ô và đảo một vài lần.
Cho tiếp lá rau tần ô vào xào cho đến khi chuyển màu, nêm muối và một ít nước tương nhạt, dầu hào đảo đều.
Canh tần ô cá thác lác
Nguyên liệu
Cá thác lác 200 gr
Rau tần ô 500 gr
Gia vị.
Thực hiện
– Cá thác lác mua loại nạo sẵn, ướp 1 thìa cà phê đường, 1/2 thìa cà phê hạt nêm, gần 1 thìa cà phê muối, 1 thìa cà phê nước mắm, tiêu xay, hành băm. Trộn đều và quết cho cá được dai.
– Tần ô bỏ gốc già, rửa sạch.
– Nấu nồi nước sôi, cho cá vò viên nhỏ vừa ăn vào nấu khi cá nổi lên là chín, nêm lại canh cho vừa ăn, nấu thêm ít phút cho tần ô vào tắt bếp. Dùng canh nóng sẽ ngon hơn, ăn cùng với cơm.
Canh cá khoái nấu tần ô
Nguyên liệu
– 500g cá khoai
– 2 bó rau tần ô
– ½ muỗng cà phê ớt bột
– 1 muỗng cà phê bột canh
– 1 muỗng cà phê muối
– ½ muỗng cà phê bột ngọt
– Tiêu
Thực hiện
Cá khoai loại bỏ hàm sắc và ruột, cắt đôi. Ướp cá với ½ muỗng cà phê ớt bột, một chút tiêu và 1 muỗng cà phê bột canh.
Rau cải cắt bỏ rễ và rửa sạch, để ráo nước.
Cho dầu vào nồi phi thơm hành tím băm, đổ nước vào nồi cùng 1 muỗng cà phê muối.
Khi nước trong nồi sôi, trút rau cải cùng cá khoai đã ướp vào, mở vung đun thêm khoảng 1 phút nữa là được, thêm ½ muỗng cà phê bột ngọt (tránh dùng đũa đảo làm nát cá)
Múc canh ra tô, ăn nóng.
Gỏi tần ô
Nguyên liệu
– 500g rau tần ô
– 1 trứng gà luộc chín
– Giấm, đường, gia vị
– Ngò, ớt
– 200g cà chua chín
– 200g thịt bò
– Hành tây
– Hành tím, tỏi
Thực hiện
– Rau tần ô: rửa sạch, ngâm thuốc tím hoặc chút nước muối độ 10 phút rửa sạch để ráo.
– Thịt bò: xắt mỏng, ướp tỏi + tiêu + bột ngọt + xì dầu xào chín.
– Hành tây: bào mỏng, ngâm giấm đường.
– Cà chua: xắt khoanh mỏng trộn giấm đường.
– Trứng: chẻ làm 8 hoặc xắt khoanh tròn.
Cách trộn
– Rau tần ô để ráo khi gần ăn trộn với giấm + đường.
– Hành tây + cà chua: vớt ra để riêng từng thứ.
– Hành + tỏi: bằm nhỏ, phi vàng trộn vào rau tần ô.
Trình bày
– Xếp hành tây xung quanh dĩa, để rau, cho thịt bò xếp trứng thành hình vuông, cho ớt + ngò chính giữa.
Phòng khám Đông y OMC – một sản phẩm của Công ty CP ĐT&PT Giải Pháp Y Tế
Kính chào Quý Khách hàng,
Với định hướng mang lại những giải pháp y tế toàn diện, Phòng khám Đông y OMC – một sản phẩm của Công ty CP ĐT&PT Giải Pháp Y Tế đã ra đời nhằm thực hiện sứ mệnh cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại chỗ như khám bệnh và điều trị bệnh bằng Đông y, chuyên trị các bệnh lý: Cơ xương khớp, Thần kinh, Tiêu hóa, Nội tiết, Phụ khoa, Nam khoa…
Tọa lạc tại vị trí trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh, phòng khám được trang bị hệ thống máy móc hiện đại, cùng đội ngũ chuyên gia, bác sĩ có trình độ chuyên môn cao. Chúng tôi luôn đặt sức khỏe và sự hài lòng của Quý Khách hàng là ưu tiên hàng đầu.
Với phương châm “Ân cần – Tôn trọng – Yêu thương”, Phòng khám Đông Y OMC cam kết sẽ mang đến cho Khách hàng sự hài lòng từ các dịch vụ mà chúng tôi cung cấp.
Chân thành cảm ơn Quý Khách hàng đã tin dùng dịch vụ của chúng tôi.
PHÒNG KHÁM ĐÔNG Y OMC
Fanpage: Phòng Khám Đông Y OMC
Youtube: Phòng Khám Đông Y OMC
Tiktok: Phòng Khám Đông Y OMC