Đau gót chân

Bàn chân và mắt cá chân của chúng ta được cấu tạo từ 26 xương, 33 khớp và hơn 100 gân. Gót chân là xương lớn nhất trong bàn chân. Nếu gót chân bị tổn thương hoặc phải chịu áp lực, giữ yên trong tư thế không thoải mái có thể gây đau cho bạn.

Ở một số người, cơn đau gót chân có thể xuất hiện đột ngột mà không hề có dấu hiệu báo trước nào. Tình trạng này có khi chỉ là một cơn đau nhẹ hoặc nặng dần theo thời gian và dẫn đến mất cảm giác, thay đổi dáng đi.

Những đối tượng dễ bị đau gót chân

Đau gót chân ảnh hưởng đến khoảng một phần ba người trên 65 tuổi, thường gây mất thăng bằng và làm tăng nguy cơ té ngã.

Các vận động viên có nguy cơ cao bị đau nhức gót chân, đặc biệt là các vũ công ballet.

Công việc đòi hỏi phải nâng vật nặng thường xuyên, tình trạng béo phì và quá trình mang thai có thể làm tăng áp lực lên gót chân và gây đau tại đây. Ngoài ra, cấu trúc bàn chân phẳng cũng có nguy cơ ảnh hưởng xấu đến gót chân, dẫn đến tổn thương và đau nghiêm trọng.

Những dấu hiệu và triệu chứng đi kèm với đau gót chân là gì?

Cơn đau thường xảy ra bên dưới gót chân hoặc ngay phía sau, nơi gân gót chân (gân Achilles) kết nối với xương gót chân. Đôi khi cơn đau còn có thể ảnh hưởng đến các mặt (cạnh) của gót chân.

Mức độ đau có thể tăng dần dần từ nhẹ đến nghiêm trọng hoặc ngay lập tức nếu có chấn thương như bong gân. Một số người bệnh có thể cảm thấy đau nhiều hơn khi mang giày bằng, đế dẹp, thấp.

Khi vùng mặt dưới gót chân của bạn bị đau sẽ dẫn đến mức độ đau ngày càng tăng lên khi thay đổi động tác. Trong một số trường hợp, bạn sẽ bị đau gót chân mỗi sáng, khi vừa mới ngủ dậy và chuẩn bị bước chân xuống giường. Tuy nhiên, sau khi vận động một khoảng thời gian thì các tình trạng sẽ giảm dần, đó có thể là triệu chứng bệnh đau gót chân.

Căn bệnh này sẽ khiến bạn không chỉ thấy khó chịu mà còn hạn chế sự vận động. Đây vốn là một bộ phận nâng đỡ của cả cơ thể, vì thế bạn có thể bị đau khi bạn đứng quá lâu hoặc chạy nhiều.

Một số triệu chứng đau gót chân có thể kể đến như:

• Đau dữ dội, sưng gót chân
• Đau, tê hoặc cảm giác ngứa ran ở gót chân
• Khó đi lại bình thường
• Khó cử động bàn chân gập xuống hoặc đứng nhón chân

Nguyên nhân đau gót chân

Có rất nhiều tình trạng bệnh lý khiến 1 người bị đau gót chân mỗi sáng, trong đó phổ biến nhất là:

• Viêm cân gan chân: Tình trạng này thường xảy ra khi có quá nhiều áp lực lên bàn chân, khiến cho dây chằng Plantar bị tổn thương và dẫn đến cứng khớp và đau gót chân mỗi sáng.
• Bong gân và căng cơ: Tình trạng này có thể gây đau gót chân mỗi sáng hoặc bất cứ khi nào người bệnh có chuyển động cơ thể. Nguyên nhân là do hoạt động thể chất quá mức gây nên. Mức độ đau có thể từ nhẹ đến nặng, tùy vào tình huống gây chấn thương.
• Thoái hóa xương sụn: Thoái hóa xương sụn sẽ gây đau gót chân, nếu không kịp thời điều trị thì có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển xương của trẻ em và thanh thiếu niên.
• Gãy xương: Gãy xươnglà một tình trạng y tế cần phải được cấp cứu, do đó nếu nghi ngờ gãy xương thì không nên tự điều trị tại nhà.
• Viêm gân gót chân: Đây là tình trạng gân gót chân bị tổn thương do phải làm việc quá mức, từ đó dẫn đến viêm và tổn thương đến khu vực xung quanh gót chân với biểu hiện là đau gót chân mỗi sáng.
• Viêm bao hoạt dịch khớp: Bao hoạt dịch chính là một túi chứa dịch lỏng ở các vị trí xung quanh khớp. Những túi dịch này thường xuất hiện ở vị trí khớp xương phải thường xuyên cử động. Nếu bao hoạt dịch khớp bị viêm thì người bệnh sẽ bị đau gót chân mỗi sáng, chiều hoặc bất cứ khi nào có cử động cơ thể.
• Hội chứng ống cổ chân: Hội chứng này không chỉ khiến người bệnh bị đau gót chân mỗi sáng mà còn gây ra các cơn đau rát dọc phía bên trong mắt cá và lòng bàn chân, cô cùng khó chịu.

Các nguyên nhân ít gặp

• Viêm khớp phản ứng: Nguyên nhân dẫn đến viêm khớp phản ứng là do xảy ra nhiễm trùng ở một cơ quan khác trong cơ thể.
• Viêm cột sống dính khớp gây đau gót chân mỗi sáng, chiều: Bệnh lý này thường sẽ ảnh hưởng đến cột sống, không chỉ khiến người bệnh bị đau gót chân mà còn có thể gây viêm đốt sống nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời.
• Viêm tủy xương gót chân: Dù hiếm gặp nhưng tình trạng viêm tủy xương gót chân có thể khiến bạn bị đau gót chân. Tình trạng này thường là kết quả của nhiễm trùng mô mềm xung quanh do vết thương thủng, tổn thương da hở, ban đỏ hoặc viêm mô tế bào. Nhiễm trùng bàn chân nghiêm trọng có nhiều khả năng xảy ra ở những bệnh nhân bị đái tháo đường hoặc suy mạch máu. Ngoài đau thốn gót chân, bạn cũng có thể bị sốt, sưng tấy, nóng và đỏ trên vùng nhiễm trùng.
• Khối u xương gót chân: Bạn có thể bị đau khi có khối u ở xương gót chân. Tuy nhiên, tình trạng này khá hiếm, chỉ chiếm khoảng 3% tất cả các loại khối u xương. Do hiếm và ít gặp trên lâm sàng nên việc chẩn đoán và điều trị các loại khối u xương gót chân thường chậm trễ. Bệnh có thể gây ra các cơn đau sâu, kéo dài và trở nên nặng hơn vào ban đêm. Bạn cần đi khám nếu chưa biết rõ về nguyên nhân khiến gót chân bị đau hoặc chưa biết cách cải thiện cơn đau.

Các nguyên nhân khác:

Ngoài những nguyên nhân khiến gót chân bị đau phía trên, bạn cũng có thể gặp cơn đau khó chịu này vì các lý do khác:

• Các bệnh về thần kinh: Đau thần kinh tọa là tình trạng các dây thần kinh bị đè nén và có thể gây đau cơ bắp chân. Cơn đau lan tới cả gót chân và gây đau nhức tại đây. Ngoài ra, chứng viêm dây thần kinh ngoại biên do bệnh đái tháo đường, lạm dụng rượu hoặc thiếu vitamin cũng có thể gây đau nhức chân và gót chân.
• Các vấn đề về da: Các vấn đề về da như nhiễm trùng chân sau hoặc mắt cá chân, mụn cóc ở chân, loét do đái tháo đường hoặc nấm chân có thể gây khó chịu ở gót chân hoặc lòng bàn chân.
• Bệnh toàn thân: Các bệnh viêm toàn thân như viêm cột sống dính khớp, viêm khớp dạng thấp hoặc viêm khớp phản ứng có thể gây đau gót chân. Thông thường, bạn có thể gặp thêm một số triệu chứng khác như sốt, phát ban, viêm…

Làm gì để giảm đau gót chân

Một số phương pháp sau đây có thể giúp bạn làm giảm tình trạng đau gót chân tại nhà, bao gồm:

• Chườm đá để giảm sưng đau
• Nâng cao chân càng nhiều càng tốt
• Hạn chế di chuyển chân bị đau cho đến khi cảm thấy tốt hơn
• Mang giày vừa chân và phù hợp với hoạt động đang thực hiện
• Mang miếng đệm chân để tránh cọ xát và phần bị tổn thương
• Sử dụng thuốc giảm đau không kê đơn, chẳng hạn như paracetamol hoặc ibuprofen

Ngoài ra, tùy nguyên nhân gây đau mà bạn sẽ có cách trị đau gót chân tại nhà cụ thể như giải quyết các bệnh lý gây ra tình trạng này: đái tháo đường, viêm, hội chứng thần kinh tọa…

Nếu áp dụng các biện pháp trên không mang lại hiệu quả cao, bạn nên đến khám ở các cơ sở y tế để được điều trị thích hợp. Bác sĩ có thể chỉ định cho bạn các phương pháp điều trị như: Châm cứu, vật lý trị liệu, các loại thuốc phù hợp…

Bệnh đau gót chân ở góc nhìn Y học cổ truyền

Theo Đông y, “đau gót chân” được gọi chung trong “chứng tý”. Nguyên nhân là do khí trệ, huyết ứ, nghĩa là máu huyết lưu hành không thông, dẫn đến tắc trệ mà gây bệnh, gây đau.

Các phương pháp Y học cổ truyền như xoa bóp bấm huyệt, chườm ngải, châm cứu…gót chân, đều là những liệu pháp hỗ trợ giảm đau, lưu thông mạch máu…và ít tác dụng phụ.

Tác dụng của châm cứu chữa gai gót chân

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh, châm cứu chữa gai gót chân được ghi nhận là có những tác dụng hiệu quả tích cực, làm giảm triệu chứng bệnh. Liệu pháp giúp giải phóng năng lượng cũng như các hormon cơ thể như endorphin-chất giảm đau tự nhiên, giúp tăng lưu lượng máu.

Mặt khác theo Y học cổ truyền, thông qua việc kích thích, tác động vào các vị trí huyệt sẽ giúp bệnh nhân:

• Hành khí hoạt huyết, thông kinh hoạt lạc, giảm ứ trệ: tăng cường máu lưu thông dễ dàng.
• Bổ khí bổ huyết: kích thích, thúc đẩy tạng phủ sản sinh ra khí huyết, nuôi dưỡng mạch, cơ…

Phương pháp châm cứu chữa gai gót chân

Chỉ định của châm cứu chữa gai gót chân

Người bệnh có triệu chứng đau, mỏi… phần gót chân do gai, thoái hóa…

Chống chỉ định của châm cứu chữa gai gót chân

• Những trường hợp bệnh lý cấp cứu, nhiễm trùng nặng, bệnh lý ngoại khoa, suy tim, loạn nhịp tim, mất máu… không nên châm.
• Không châm vào những vùng da đang viêm nhiễm hoặc lở loét, phù nề nặng… bởi dễ làm tăng tình trạng bệnh

Cách châm cứu chữa gai gót chân

Phụ thuộc vào từng tình trạng bệnh khác nhau, mà các y bác sĩ sẽ đưa ra liệu trình, công thức huyệt châm cứu chữa gai gót chân, phù hợp cho từng người.

Thông thường vị trí huyệt được lựa chọn là:

• Thực chứng (châm tả): huyệt tại chỗ (đau và khó chịu nhiều).
• Hư chứng: ngoài châm tả các huyệt ở thực chứng còn châm bổ.
  • Can hư: Thái xung, Tam âm giao.
  • Thận hư: Thận du, Thái khê, Quan nguyên.
  • Tỳ hư: Thái bạch, Tam âm giao.
• Ngoài ra, còn có thể gia thêm một số huyệt lân cận vùng gót như: Côn lôn, Thái khê, Đại chung, Thủy tuyền, Thừa sơn…hoặc Dương lăng tuyền, Túc tam lý.

Nếu sử dụng máy điện châm thì: Tần số tả là 5-10 Hz và bổ là 1-3 Hz. Cường độ từ 0-150 microAmpe, tùy theo mức chịu đựng của người bệnh. Thời gian châm khoảng 20-30 phút/ngày, kéo dài khoảng 10-15 lần.

Những phương pháp đông y khác giúp chữa gai gót chân

Xoa bóp bấm huyệt

Bên cạnh châm cứu chữa gai gót chân, xoa bóp bấm huyệt cũng có nhiều ích lợi đối với bệnh này. Nguyên lý là kích thích, thông kinh lạc, tăng cường lưu thông khí huyết, giãn cơ, giảm đau… thông qua tác dụng vào huyệt.

Cụ thể sử dụng các động tác xoa bóp vào các huyệt tương tự như ở phần châm cứu. Ngoài ra, có thể gia thêm các huyệt khác như Dũng tuyền, Giải khê,…nhằm tăng sự thư giãn cân cơ, giảm đau…

Thực hiện khoảng 20-30 phút/ngày, liệu trình từ 15-30 ngày.

Chú ý: Không nên thực hiện việc này trên các vùng da bị bệnh, lở loét…hay có những dấu hiệu bệnh cấp cứu, ngoại khoa…

Nhiệt trị liệu

Các liệu pháp giảm đau gót chân bằng nhiệt cũng được áp dụng thường xuyên như chườm ngải, cứu…Bên cạnh đó, ngâm chân trong nước ấm với muối, sả, gừng…còn giúp tăng cường lưu thông máu huyết, thư giãn, an thần, giảm đau, khử mùi hôi chân, loại bỏ tế bào da chết…

Thuốc đông y

Những dược liệu dùng để giảm triệu chứng bệnh, thường có công dụng:

• Bổ khí, hành khí giúp lưu thông máu huyết như đảng sâm, hoàng kỳ…
• Hoạt huyết, khử ứ, thông kinh lạc như đan sâm, xích thược, xuyên khung, đào nhân…

Những biện pháp nào giúp phòng ngừa đau gót chân?

Mặc dù không thể ngăn ngừa tất cả các trường hợp trên nhưng bạn vẫn có thể thực hiện một số cách đơn giản để tránh chấn thương ở gót chân và ngăn cơn đau xuất hiện, chẳng hạn như:

• Mang giày vừa vặn và có đệm lót chân, hạn chế đi chân trần nếu phải đi bộ lâu
• Mang giày phù hợp nếu cần vận động thể chất
• Khởi động với các bài tập giãn cơ trước khi vận động thể chất
• Giữ nhịp độ phù hợp trong quá trình vận động thể chất
• Nghỉ ngơi nếu cảm thấy mệt hoặc khi đau nhức cơ bắp
• Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh
• Duy trì cân nặng khỏe mạnh.