Nghệ – 1 Gia vị quen thuộc trong gia đình Việt

nghệ

Nghệ hay, khương hoàng (danh pháp hai phần: Curcuma longa) là cây thân thảo lâu năm thuộc họ Gừng, (Zingiberaceae), có củ (thân rễ) dưới mặt đất.

Nguồn gốc 

Nghệ có nguồn gốc ở vùng nhiệt đới Tamil Nadu, phía đông nam Ấn Độ, và cần nhiệt độ từ 20 độ C đến 30 độ C (68 độ F và 86 độ F) và một lượng mưa hàng năm đáng kể để phát triển mạnh. Cây được thu hoạch hàng năm để lấy phần củ, và được nhân giống từ một phần trong số củ đó vào mùa sau.

Khi không được sử dụng ngay, củ được luộc trong khoảng từ 30 đến 45 phút và sau đó đem sấy khô trong lò nóng. Sau đó chúng được nghiền ra thành một loại bột có màu vàng cam sậm mà thường được sử dụng làm gia vị trong ẩm thực Tamil và kể cả các loại cà ri, hoặc để nhuộm màu, tạo màu cho các loại gia vị mù tạc.

nghệ

Hoạt chất chính 

Thành phần hoạt động của nó là chất curcumin với hương vị hơi cay nóng, hơi đắng, có mùi mù tạc, và ‘mang hương vị của đất’ một cách khác biệt.

Curcumin là tâm điểm thu hút vì tính năng chữa bệnh tiềm tàng với một số chứng bệnh, bao gồm ung thư, Alzheimer, tiểu đường, dị ứng, viêm khớp, và các loại bệnh mãn tính khác. Ấn Độ là nước sản xuất nghệ chính, với những tên gọi theo vùng tùy vào ngôn ngữ và quốc gia.

Tác dụng dược lý 

Nghệ có hoạt tính ức chế chống viêm cấp tính và viêm mạn tính trong các mô hình gây phù bàn chân và gây u hạt thực nghiệm trên chuột cống trắng, đồng thời có tác dụng gây thu teo tuyến ức chuột cống đực non. Tinh dầu nghệ có hoạt tính chống viêm khớp thực nghiệm. Hoạt tính này có thể do ức chế các enzym trupsin và hyaluronidase. Curcumin và dẫn chất là những thành phần có hoạt tính chống viêm.
Nghệ có hoạt tính chống loét dạ dày và rối loạn tiên hóa. Curcumin dự phòng và cải thiện những tổ thương ở dạ dày do kích thích sản sinh chất nhầy.
Cho bệnh nhân uống bột nghệ 500 mg, ngày 4 lần, trong 7 ngày có hiệu quả tốt đối với loạn tiêu hóa acid, loạn tiêu hóa đầy hơi và loạn tiêu hóa mất trương lực.
Một số thử nghiệm lâm sàng chứng minh curcumin là một thuốc chống viêm có hiệu quả. Một thử nghiệm lâm sàng ngắn hạn ( 2 tuần) trên bệnh nhân viêm khớp dạng thấp cho thấy curcumin hoặc phenylbutazon có tác dụng cải thiện đối với sự cứng đơ buổi sáng, sưng khớp và thời gian đi bộ.
Tác dụng kháng khuẩn với một số thành phần nghệ được chứng minh. Chất curcumin I có tác dụng ức chế in vitro sự phát triển của trực khuẩn lao ở nồng độ tối thiểu 25 µg/ ml, ngoài ra còn có tác dụng ức chế Salmonella paratyphi ở 50 µg/ ml, tụ cầu vàng ở 50 µg/ ml.
Tinh dầu nghệ ức chế trực khuẩn lao ở nồng độ 1 µg/ ml, Bacillus mycoides và nấm Candida albicans ở nồng độ 1/160 và Bacillus subtilis ở nồng độ 1/250.
Thành phần turmeron của tinh dầu nghệ ức chế in vitro các vi khuẩn và nấm theo thứ tự hoạt tính giảm dần như sau : Bacillus subtilis, Cadida albicans, Mycobacterium tuberculosis, Shigella dysenteriae, S. Flexneri, Diplococcus pneumoniae, Proteus vulgaris, Bacillus mycoides, Klebsiella sp. Salmonella typhi, Escherichia coli.
Phân đoạn chứa aryl turmeron của tinh dầu nghệ ức chế Mycobacterium tuberculosis ở nồng độ tối thiểu 1 µg/ ml và các vi khuẩn S. dysenteriae, B. mycoides, B. subtilis, P. vulgaris.
Curcumin có tác cụng kháng virus và ức chế protease của HIV – 1 và HIV – 2. Chất artumeron từ tinh dầu và dịch chiết hexan từ lá nghệ diệt ấu trùng muỗi Aedes aegyptii.
Kem nghệ được điều trị cho thỏ đã gây bỏng thực nghiệm có kết quả tốt. Trong điều trị nỏng, kem nghệ có tác dụng kháng khuẩn kháng nấm, loại trừ tổ chức hoại tử bỏng, có tác dụng kích thích tái tạo tổ chức và liền sẹo.
Nhưng hiện tượng kích thích tái tạo tăng sinh các tế bào tổ chức liên kết xuất hiện chậm và thời gian lành bỏng kéo dài. Nghệ phối hợp với một số dược liệu khác có tác dụng tăng cường tái tạo tổ chức vết loét cổ tử cung.

Công dụng của nghệ trong điều trị bệnh

Tính kháng viêm

Như đã đề cập ở trên, hoạt chất chính có trong củ nghệ tươi hay bột nghệ, tinh bột nghệ là curcumin, chất này có khả năng kiểm soát tình trạng viêm nhiễm hiệu quả, được so sánh còn hoạt động tốt hơn cả 2 NSAIDs aspirin và ibuprofen (là hai trong số các chất chống viêm không steroid) theo kết quả nghiên cứu đã được đăng tải trên tạp chí Oncogene – Hoa Kỳ.

Giúp giảm hình thành vết loét trong dạ dày

Hầu hết các bệnh nhân khi bị đau dạ dày, viêm loét dạ dày, đau bao tử đều phải đối mặt với các cơn đau dữ dội do các vết loét hình thành trong dạ dày và củ nghệ được xem là cứu tinh tuyệt vời.

Curcumin trong nghệ tươi có đặc tính kháng viêm, chống oxy hóa, bổ sung cho niêm mạc dạ dày một lớp màng bảo vệ, đồng thời giúp chữa lành các vết loét sẵn có, giảm tối đa sự hình thành các vết loét mới, giảm sự kích thích dạ dày gây khó chịu, đau đớn cho người bị đau dạ dày.

Kích thích sản xuất mật để hỗ trợ hệ tiêu hóa

Nghệ tươi còn có khả năng kích thích tiết dịch mật nhiều hơn từ túi mật, có tác dụng tăng cường hoạt động tiêu hóa thức ăn, đồng thời hấp thu chất béo và các chất dinh dưỡng một lượng nhất định. Dịch mật giúp hỗ trợ và giảm tải hoạt động của dạ dày, đặc biệt khi dạ dày trong tình trạng bị đau, viêm loét.

Khắc phục triệu chứng đầy hơi

Khi bị đau dạ dày, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng đầy bụng, ợ hơi do có quá nhiều khí trong dạ dày. Củ nghệ được chứng minh là có tác dụng tiêu diệt các vi khuẩn trú ẩn trong niêm mạc dạ dày, làm dịu hệ thống tiêu hóa, đồng thời khắc phục các triệu chứng đầy hơi, ợ hơi hiệu quả.

Nghệ có mặt trong các món ăn trên thế giới

nghệ

Nghệ mọc hoang trong các khu rừng ở Nam Á và Đông Nam Á. Nó là một trong những thành phần chính trong nhiều món ăn châu Á. Y học cổ truyền Tamil, còn được gọi là Siddha, đã đề nghị sử dụng nghệ trong thực phẩm vì giá trị chữa bệnh tiềm năng của nó, mà vẫn là một chủ đề đang được nghiên cứu. Việc sử dụng nó để làm chất tạo màu không có giá trị chính trong ẩm thực Nam Á.

Chủ yếu được sử dụng trong các món ăn ngon, nhưng cũng được sử dụng trong một số món ăn ngọt như bánh Sfouf. Ở Ấn Độ, lá cây nghệ được sử dụng để làm một món ăn ngọt đặc biệt là patoleo, bằng cách xếp bột gạo cùng hỗn hợp dừa và thốt nốt trên lá, sau đó gói lại rồi hấp trong một nồi hấp đặc biệt bằng đồng(Goa).

Trong những công thức nấu ăn bên ngoài Nam Á, nghệ đôi khi được sử dụng làm chất tạo màu vàng rực như bánh. Nó được sử dụng trong đồ uống đóng hộp và các sản phẩm nướng, các sản phẩm sữa, kem, sữa chua, bánh ngọt màu vàng, nước cam, bánh quy, màu của bắp rang, kẹo, bánh kem, ngũ cốc, nước sốt, gelatin… Đây là một thành phần quan trọng trong hầu hết các loại bột cà ri thương mại.

Hầu hết các loại nghệ đều được sử dụng ở dạng bột củ, ở một số vùng (đặc biệt là ở Maharashtra, Goa, Konkan và Kanara), lá nghệ được sử dụng để bọc và nấu thức ăn. Cách sử dụng lá nghệ như thế này thường là ở những nơi mà nghệ được trồng tại đó, vì lá được sử dụng ngay khi vừa thu hoạch. Lá tạo một hương vị đặc biệt.

Mặc dù thường được sử dụng ở dạng bột khô, nghệ cũng được sử dụng ở dạng tươi, như là gừng. Nó có rất nhiều ứng dụng trong những công thức nấu ăn Viễn Đông, chẳng hạn như dưa muối được làm từ củ nghệ tươi có chứa các khối nghệ mềm.

Nó được sử dụng rộng rãi làm gia vị trong ẩm thực Nam Á và Trung Đông. Nhiều món ăn Ba Tư sử dụng nghệ như một thành phần khởi động. Hầu như tất cả các món ăn chiên ở Iran đều có dầu, hành, và nghệ kèm theo bất kỳ thành phần khác mà sẽ được thêm vào.

Ở Nepal, nghệ được trồng và được sử dụng rộng rãi trong nhiều món rau quả và thịt vì màu sắc cũng như giá trị tiềm năng của nó trong y học cổ truyền. Ở Nam Phi, nghệ được sử dụng để tạo màu vàng cho cơm.

Ở Việt Nam, nó được sử dụng để tạo màu sắc, và tăng thêm hương vị của các món ăn nhất định, chẳng hạn như bánh xèo, bánh khọt và mì quảng. Bột nghệ cũng được sử dụng trong nhiều món xào và các món canh ở Việt Nam. Lá nghệ được dùng như loại rau mùi tạo hương thơm ấm nóng, hơi nồng và khử mùi tanh cho các món gỏi, cháo, kho và canh.

Tại Indonesia, lá của nó được sử dụng cho món cà ri Minangese hoặc cà ri Padangese ở Sumatra, như rendang, sate padang và nhiều món khác.

Tại Thái Lan, củ nghệ tươi được sử dụng rộng rãi trong nhiều món ăn, đặc biệt là trong các món ăn ở miền nam Thái Lan, chẳng hạn như cà ri vàng (แกง เหลือง) và súp củ nghệ (ต้ม ขมิ้น).

Trong thời trung cổ Châu Âu, nghệ đã được gọi là saffron Ấn Độ vì nó được sử dụng rộng rãi để thay thế cho saffron, loại gia vị tốn kém hơn rất nhiều.

Làm đẹp da 

Hãy kết hợp tinh bột nghệ với một số thực phẩm khác như mật ong nguyên chất, sữa chua, sữa tươi để đắp mặt nạ tinh bột nghệ (tránh dùng mật ong hỗn hợp). Mặt nạ tinh bột nghệ giúp làm trắng da, trị mụn, nuôi dưỡng da khỏe mạnh, mịn màng và rạng rỡ hơn.

Bạn có thể thử công thức mặt nạ tinh bột nghệ đơn giản theo hướng dẫn:

  • 2 thìa cà phê tinh bột nghệ (khoảng 6g) + 1/2 hũ sữa chua không đường + 2 thìa cà phê mật ong (10ml).
  • Bạn trộn đều nguyên liệu theo công thức trên và đắp lên mặt rồi rửa sạch sau 15 phút. Phần mặt nạ còn dư có thể bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh để dùng tiếp cho lần sau.

Hãy đắp mặt nạ 2–3 lần/tuần kết hợp với uống tinh bột nghệ để mang lại hiệu quả hơn nhé.

Lưu ý khi sử dụng 

Uống tinh bột nghệ đúng cách

Không sử dụng tinh bột nghệ cùng lúc với thuốc tây để tránh ảnh hưởng đến hồng cầu.

Nên dùng với lượng vừa đủ để có hiệu quả tốt nhất.

Đối với phụ nữ đang đến kỳ “đèn đỏ” hoặc đang bị rong kinh thì nên hạn chế uống, bởi vì tinh bột nghệ có tác dụng khai thông máu.

Đối với những người bị đau dạ dày, bạn nên pha 1 ly tinh bột nghệ mật ong và uống mỗi ngày trước bữa ăn để có hiệu quả cao hơn.

Hậu quả của việc sử dụng nghệ sai cách

Cũng như tất cả các thảo dược khác dù tốt đến đâu thì nếu sử dụng không đúng cách đều có những ảnh hưởng nhất định tới sức khoẻ. Sau đây là một số tác dụng phụ của tinh bột nghệ bạn cần lưu ý trước khi sử dụng:

Nếu bạn sử dụng tinh bột nghệ với lượng quá nhiều trong thời dài sẽ có tác dụng ngược gây ra một số bệnh như kích thích dạ dày, tiêu chảy, đổ nhiều mồ hôi, nóng trong người,… Vì thế, bạn chỉ nên sử dụng tinh bột nghệ với lượng vừa phải.

Nó sẽ khá khó hấp thụ nếu bạn uống theo cách thông thường. Bạn nên bổ sung thêm các vitamin tổng hợp có chứa chất piperine để tăng sự hấp thu dưỡng chất từ tinh bột nghệ.

Tinh bột nghệ chứa các chất như nhựa, acid là nguyên nhân gây ra tình trạng máu khó đông. Do đó, bạn cần đặc biệt chú ý khi sử dụng nếu bạn là phụ nữ đang bị rong kinh, đến kỳ đèn đỏ hay đang dùng thuốc liên quan đến máu.

Do có tính nóng nên đối với các bà mẹ đang mang thai không nên sử dụng vì nó sẽ kích thích tử cung và ảnh hưởng đến bé trong bụng.

Đối với những người đang bị các bệnh liên quan đến một số bệnh như thận, sỏi mật, sởi không nên sử dụng quá nhiều và tốt nhất nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

Để bảo vệ sức khỏe, hãy sử dụng tinh bột nghệ thật và nguyên chất, tránh sử dùng thực phẩm đã qua pha trộn.

Phòng khám Đông y OMC – một sản phẩm của Công ty CP ĐT&PT Giải Pháp Y Tế

Kính chào Quý Khách hàng,

Với định hướng mang lại những giải pháp y tế toàn diện, Phòng khám Đông y OMC – một sản phẩm của Công ty CP ĐT&PT Giải Pháp Y Tế đã ra đời nhằm thực hiện sứ mệnh cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại chỗ như khám bệnh và điều trị bệnh bằng Đông y, chuyên trị các bệnh lý: Cơ xương khớp, Thần kinh, Tiêu hóa, Nội tiết, Phụ khoa, Nam khoa…

Tọa lạc tại vị trí trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh, phòng khám được trang bị hệ thống máy móc hiện đại, cùng đội ngũ chuyên gia, bác sĩ có trình độ chuyên môn cao. Chúng tôi luôn đặt sức khỏe và sự hài lòng của Quý Khách hàng là ưu tiên hàng đầu.

Với phương châm “Ân cần – Tôn trọng – Yêu thương”, Phòng khám Đông Y OMC cam kết sẽ mang đến cho Khách hàng sự hài lòng từ các dịch vụ mà chúng tôi cung cấp.

Chân thành cảm ơn Quý Khách hàng đã tin dùng dịch vụ của chúng tôi.


PHÒNG KHÁM ĐÔNG Y OMClogo

Fanpage: Phòng Khám Đông Y OMC

Youtube: Phòng Khám Đông Y OMC

Tiktok: Phòng Khám Đông Y OMC