Mất ngủ mãn tính là gì và điều trị như thế nào?

Tổng quan

Mất ngủ là một tình trạng rối loạn giấc ngủ phổ biến, trong đó bạn có thể gặp nhiều khó khăn để đi vào giấc ngủ, khó duy trì giấc ngủ, ngủ chập chờn không sâu giấc, hoặc ngủ dễ giật mình thức giấc và sau đó không ngủ lại được.

Tình trạng rối loạn giấc ngủ ảnh hưởng đến khoảng 1/3 dân số Thế giới. Tại Mỹ, hơn 30% người  trưởng thành khi được phỏng vấn cho biết rằng họ không ngủ đủ thời gian được khuyến nghị mỗi đêm, ít nhất là ngủ đủ bảy giờ.

Mất ngủ định kỳ, còn được gọi là mất ngủ cấp tính, là hiện tượng rất phổ biến. Mất ngủ cấp tính kéo dài trong vài ngày hoặc vài tuần và thường xảy ra trong thời gian căng thẳng hoặc thay đổi cuộc sống.

Khó ngủ hoặc trằn trọc hơn ba đêm một tuần trong ba tháng trở lên được coi là chứng mất ngủ mãn tính. Đây còn được gọi là chứng rối loạn giấc ngủ mãn tính.

Các loại mất ngủ mãn tính

Có hai dạng mất ngủ mãn tính chính: nguyên phát và thứ phát.

Chứng mất ngủ nguyên phát không phải do các tình trạng bệnh lý hoặc thuốc khác và các nhà khoa học chưa hiểu rõ. Kĩ thuật chụp MRI chuyên sâu đang được các nhà thần kinh học sử dụng để nghiên cứu tình trạng này.

Chứng mất ngủ nguyên phát có thể liên quan đến sự thay đổi mức độ của một số chất hóa học có chức năng dẫn truyền trong não, nhưng nghiên cứu vẫn đang tiếp tục.

Mất ngủ thứ phát là do các điều kiện hoặc tình huống khác gây ra. Điều này có nghĩa là đó là một triệu chứng đi kèm với một số vấn đề sức khỏe

Chẳng hạn như căng thẳng về cảm xúc, chấn thương và các vấn đề sức khỏe khác đang diễn ra; một số mô hình lối sống nhất định; hoặc dùng một số loại thuốc và thuốc điều trị bệnh có tác dụng phụ gây ra khó ngủ.

Các triệu chứng của chứng mất ngủ kinh niên

Mất ngủ mãn tính có thể gây ra các triệu chứng vào ban đêm cũng như vào ban ngày và có thể cản trở khả năng thực hiện các công việc hàng ngày của bạn.

Các triệu chứng có thể bao gồm:

• Khó đi vào giấc ngủ, trằn trọc
• Giật mình tỉnh dậy suốt đêm
• Khó ngủ hoặc khó ngủ trở lại
• Thức giấc quá sớm và không ngủ thêm được
• Buồn ngủ ban ngày hoặc buồn ngủ ban đêm nhưng không ngủ được
• Không cảm thấy cơ thể đã được nghỉ ngơi sau một đêm ngủ, hoặc sáng dậy thấy cơ thể mệt mỏi uể oải như bị thiếu ngủ, hoặc vẫn có cảm giác không ngủ đủ giấc dù mới thức dậy
• Cáu gắt, dễ nổi nóng
• Thay đổi tâm trạng, chẳng hạn như cảm thấy chán nản
• Khó tập trung, khó chú tâm vào công việc
• Vấn đề với trí nhớ
• Gia tăng các sai lầm, nhầm lẫn, sơ suất và tai nạn

Nguyên nhân của chứng mất ngủ kinh niên

Có nhiều điều có thể gây ra chứng mất ngủ mãn tính, nhưng nó thường liên quan đến một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn.

Một số loại thuốc và chất kích thích có thể gây ra chứng mất ngủ mãn tính, cùng với lối sống không khoa học như thói quen thức quá khuya làm thay đổi và rối loạn nhịp thức ngủ sinh học của cơ thể.

Vấn đề bệnh lý

Mất ngủ mãn tính có thể do một số bệnh lý kéo dài, bao gồm:

• Tình trạng hô hấp, bao gồm: Hen suyễn; Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD); Chứng ngưng thở lúc ngủ
• Suy tim sung huyết
• Bệnh tiểu đường
• Trào ngược dạ dày – thực quản, viêm dạ dày
• Cường giáp
• Đau cơ xơ hóa
• Đau mạn tính
• Hội chứng 2 chân không yên
• Các tình trạng rối loạn thời kỳ mãn kinh, tiền mãn kinh
• Tiểu không tự chủ, tiểu đêm
• Căng thẳng, cả về thể chất và cảm xúc
• Rối loạn lo âu, rối loạn trầm cảm
• Phiền muộn
• Rối loạn lưỡng cực
• Bệnh Alzheimer
• Bệnh Parkinson
• Di chứng tai biến mạch máu não ( bao gồm cả nhồi máu não và xuất huyết não)
• Bệnh thận mạn tính

Thuốc và chất kích thích

Đối với một số người, một số loại thuốc và chất kích thích có thể gây mất ngủ mãn tính. Bao gồm:

• Rượu bia
• Thuốc chống trầm cảm
• Thuốc chẹn beta
• Caffein
• Thuốc hóa trị
• Thuốc trị cảm lạnh và kháng dị ứng có chứa pseudoephedrine
• Thuốc lợi tiểu
• Ma túy bất hợp pháp, chẳng hạn như cocaine và các chất kích thích khác
• Nicotin
• Thuốc nhuận tràng kích thích

Lối sống và chế độ sinh hoạt

Một số lối sống và chế độ sinh hoạt nhất định có thể dẫn đến chứng mất ngủ kinh niên. Chẳng hạn như:

• Tính chất công việc phải xoay tua, khi thì làm đêm ngủ ngày, khi thì làm ngày ngủ đêm.
• Thường xuyên di chuyển qua nhiều múi giờ, thường gặp ở những người làm việc trên máy bay, hoặc thường xuyên di chuyển bằng máy bay
• Không hoạt động thể chất
• Ngủ trưa thường xuyên và quá nhiều vào ban ngày
• Thói quen thức dậy và ngủ không hợp lý, chẳng hạn như ngủ quá khuya vào ban đêm và thức dậy vào buổi trưa
• Môi trường ngủ: quá nhiều ánh sáng hoặc quá nhiều tiếng ồn

Điều trị chứng mất ngủ kinh niên

Một số lựa chọn điều trị tại nhà và chuyên nghiệp có sẵn cho chứng mất ngủ mãn tính. Điều trị sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân gây mất ngủ của bạn và có thể bao gồm thuốc hoặc liệu pháp để giải quyết tình trạng cơ bản.

Cùng với việc điều trị bất kỳ tình trạng nào hiện có, bác sĩ có thể đề nghị một hoặc kết hợp các lựa chọn điều trị cho chứng mất ngủ mãn tính.

Liệu pháp nhận thức hành vi (CBT)

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng CBT có hiệu quả, hoặc hiệu quả hơn thuốc ngủ trong việc điều trị chứng mất ngủ mãn tính. Nó liên quan đến việc giáo dục bạn về giấc ngủ và thói quen ngủ tốt hơn, đồng thời dạy bạn thay đổi những niềm tin và hành vi ảnh hưởng đến khả năng ngủ của bạn.

Một số chiến lược của CBT tập trung đặc biệt vào chứng mất ngủ, được gọi là CBT-I, bao gồm:

Kỹ thuật nhận thức

Viết nhật ký để viết ra những lo lắng hoặc băn khoăn trước khi đi ngủ có thể giúp một người không chủ động giải quyết chúng trong khi cố gắng ngủ.

Kiểm soát kích thích

Điều này kéo theo những hành vi thay đổi khiến tâm trí bạn phải chống chọi với giấc ngủ. Thiết lập thói quen thời gian ngủ và thức là một phần của chiến lược này.

Các ví dụ khác là sử dụng giường của bạn chỉ để ngủ và quan hệ tình dục, và rời khỏi phòng ngủ nếu bạn không thể đi vào giấc ngủ trong một số phút nhất định.

Hạn chế ngủ ngày

Liệu pháp này liên quan đến việc hạn chế thời gian bạn ở trên giường, bao gồm cả việc tránh ngủ trưa. Mục đích là tước đi giấc ngủ của bạn để bạn cảm thấy mệt mỏi khi đi ngủ. Thời gian trên giường của bạn được tăng dần khi giấc ngủ của bạn được cải thiện.

Kỹ thuật thư giãn

Các bài tập thở, yoga, thiền có hướng dẫn và các kỹ thuật khác được sử dụng để giảm căng cơ, kiểm soát nhịp thở và nhịp tim để bạn có thể thư giãn.

Ý định nghịch lý

Chiến lược này bao gồm việc tập trung vào việc tỉnh táo trên giường thay vì chờ đợi để đi vào giấc ngủ. Nó giúp giảm lo lắng và lo lắng về việc có thể đi vào giấc ngủ. Nó hiệu quả nhất trong việc điều trị chứng mất ngủ đã học.

Thuốc men

Có một số loại thuốc kê đơn và thuốc hỗ trợ giấc ngủ không kê đơn (OTC) có thể giúp bạn dễ ngủ hơn và ngủ sâu hơn.

Mặc dù hiệu quả nhưng các bác sĩ thường không khuyến khích sử dụng thuốc ngủ lâu dài vì các tác dụng phụ, có thể bao gồm buồn ngủ vào ban ngày, hay quên, mộng du, các vấn đề về thăng bằng và nguy cơ té ngã, nhất là ở người cao tuổi.

Một số loại thuốc ngủ cũng khiến bạn hình thành thói quen dùng thuốc, dẫn đến tình trạng phụ thuộc thuốc, tức là bạn sẽ không ngủ được nếu không dùng thuốc.

Một số loại thuốc kê đơn được chấp thuận để điều trị chứng mất ngủ bao gồm:

• Zolpidem (Ambien)
• Eszopiclone (Lunesta)
• Zaleplon (Sonata)
• Doxepin (Silenor)
• Ramelteon (Rozerem)
• Suvorexant (Belsomra)
• Temazepam (Restoril)

Các tùy chọn hỗ trợ giấc ngủ OTC có thể bao gồm:

• Melatonin
• Rotundin chiết xuất từ củ bình vôi
• Các loại trà thảo dược có các thành phần là các vị thuốc dưỡng tâm an thần như: lạc liên, thảo quyết minh, vông nem, bá tử nhân, táo nhân, bình vôi, viễn chí, cúc hoa…

Các loại thảo dược và hoạt chất kể trên không gây ra tình trạng phụ thuộc thuốc cho người sử dụng.

Ngoài ra, có nhiều liệu pháp không dùng thuốc cũng giúp cải thiện hiệu quả các tình trạng rối loạn giấc ngủ của bạn, chẳng hạn như:

• Châm cứu điều trị rối loạn giấc ngủ
• Xoa bóp bấm huyệt điều trị rối loạn giấc ngủ
• Chườm thảo dược
• Dưỡng sinh
• Ngâm chân thảo dược
• Thiền
• Yoga

Các phương pháp điểu trị mất ngủ không dùng thuốc, bao gồm các hình thức châm cứu và dưỡng sinh đã được sử dụng từ lâu và đem lại hiệu quả khá rõ ràng mà không gây ra tác dụng phụ cho những bệnh nhân mất ngủ mãn tính.

Tuy nhiên, bạn cũng không nên quá lạm dụng các phương pháp này, mà quan trọng là cần thay đổi lối sống để khắc phục tình trạng mất ngủ triệt để hơn.

Hãy luôn nói chuyện với bác sĩ của bạn trước khi dùng thuốc hỗ trợ giấc ngủ OTC, bao gồm cả các biện pháp tự nhiên hoặc không dùng thuốc, chẳng hạn như melatonin và các loại trà thảo dược.

Cũng giống như thuốc kê đơn, thuốc không kê đơn và thuốc hỗ trợ giấc ngủ tự nhiên có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn và ảnh hưởng đến các loại thuốc khác.

Tác dụng của châm cứu chữa mất ngủ

Việc tác động trực tiếp lên huyệt vị bằng kim châm, giúp tăng cường lưu thông khí huyết, giải quyết tắc nghẽn, kiện tỳ, dưỡng tâm. Từ đó, có tác dụng điều trị chứng mất ngủ.

Châm cứu giúp giải phóng các chất thúc đẩy giấc ngủ, sản sinh các hormone như serotonin có tác dụng an thần. Đồng thời, tạo cung phản xạ gây buồn ngủ, loại bỏ các triệu chứng trằn trọc, mất ngủ mỗi đêm.

Châm cứu cũng tác động lên hệ thần kinh, kích thích tạo hormone endorphin nội sinh. Hormon này có tác dụng giảm đau, giảm căng thẳng, giúp người bệnh thả lỏng cơ thể và dễ đi vào giấc ngủ.

Đặc biệt, hiệu quả của phương pháp châm cứu chữa mất ngủ đã được chứng minh qua nhiều nghiên cứu:

• Cải thiện tình trạng mất ngủ, ngủ không sâu sau khoảng 1 – 2 liệu trình.

• Đây là phương pháp điều trị an toàn, không tác dụng phụ, không gây đau cho người bệnh. Đặc biệt, phương pháp này giúp bệnh nhân không bị phụ thuộc vào thuốc.

Cách châm cứu chữa mất ngủ

Chỉ định

• Thường sử dụng trên các bệnh nhân có tình trạng mất ngủ không có tổn thương thực thể, không rõ nguyên nhân.
• Các trường hợp mất ngủ liên quan đến hội chứng suy nhược mạn.

Chống chỉ định châm cứu chữa mất ngủ

• Người bệnh mắc các chứng bệnh ưa chảy máu (không châm cứu được).
• Vùng da châm có viêm nhiễm, lở loét.
• Khi có bệnh lý ngoại khoa cần ưu tiên cấp cứu trước.

Các phương huyệt thường sử dụng trong châm cứu chữa mất ngủ

Theo Y học cổ truyền, tình trạng mất ngủ có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Tùy vào từng thể bệnh mà bác sĩ sẽ sử dụng những phương huyệt khác nhau.

• Mất ngủ do tâm huyết hư: Châm cứu các huyệt Nội quan, Thần môn, Tâm du, Cách du, Huyết hải, Thái xung, Trung đô.
• Mất ngủ do Tâm – Tỳ suy yếu: Châm các huyệt Tam âm giao, Thái bạch, Nội quan, Tâm du, Cách du, Túc tam lý.
• Mất ngủ do Tâm – Thận bất giao: Châm các huyệt Tam âm giao, Quan nguyên, Khí hải, Thận du, Thái khê.
• Mất ngủ do Can huyết hư: Châm cứu các huyệt Can du, Cách du, Tam âm giao, Huyết hải, Thái xung.
• Mất ngủ do Thận âm hư – Can, Đởm hỏa vượng: Châm cứu huyệt Tam âm giao, Quan nguyên, Khí hải, Thận du, Tả bách hội, Thái xung, Khâu hư.
• Mất ngủ do vị khí không điều hòa: Châm cứu huyệt thiên đột, Trung quản, Thiên khu, Tam âm giao, Túc tam lý, Thái bạch, Nội quan, Tỳ du, Vỵ du.

Châm cứu chữa bệnh là phương pháp chữa mất ngủ an toàn, hiệu quả, không tác dụng phụ. Tuy nhiên, cần thực hiện ở những đơn vị uy tín, đảm bảo đúng thủ thuật bởi các bác sĩ có kinh nghiệm.

Cách châm cứu chữa mất ngủ

Tùy theo tình trạng bệnh bác sĩ sẽ thực hiện các kỹ thuật bổ tả khác nhau. Số lượng huyệt tùy vào tình trạng của mỗi người. Người bệnh được sát trùng da vùng huyệt trước khi châm và sau khi rút kim. Bác sĩ sẽ dùng kim nhỏ châm nhanh qua da vào huyệt. Kim được kích thích cho đến khi người bệnh thấy căng, tức, nặng vừa phải, không đau vùng châm.

Lưu ý khi lựa chọn châm cứu chữa mất ngủ

Người bệnh cần tuân theo lộ trình châm đầy đủ, không nên bỏ giữa chừng khi chưa đạt mong muốn. Hiệu quả của châm cứu đối với mất ngủ diễn ra từ từ. Điều này đòi hỏi bệnh nhân phải kiên trì.

Bên cạnh châm cứu điều trị, các biện pháp khác cũng cần đảm bảo và tuân thủ như:

• • Làm cho phòng ngủ thoải mái, tối, yên tĩnh, nhiệt độ hợp.
  • Làm thư giãn cơ thể trước khi ngủ. Tắm nước ấm hoặc mát-xa trước giúp giấc ngủ hiệu quả hơn.
  • Không nên tiếp tục nằm trên giường khi không thể ngủ được.

Chữa mất ngủ kinh niên

Nếu chứng mất ngủ kinh niên của bạn là do một tình trạng bệnh lý tiềm ẩn, chẳng hạn như trào ngược dạ dày thực quản hoặc đau mạn tính, hoặc bất kì bệnh lý nào gây ra mất ngủ, điều trị tình trạng này có thể chữa khỏi chứng mất ngủ của bạn.

Các tình trạng sức khỏe mãn tính gây mất ngủ có thể được quản lý bằng những thay đổi trong điều trị, từ đó quản lý hoặc ngăn ngừa chứng mất ngủ. Nói chuyện với bác sĩ của bạn về việc thay đổi thuốc hoặc kế hoạch điều trị nếu một loại thuốc bạn đang dùng gây mất ngủ.

Các biện pháp khắc phục tại nhà cho chứng mất ngủ mãn tính

Có một số điều bạn có thể làm tại nhà để điều trị hoặc ngăn ngừa chứng mất ngủ mãn tính. Một lựa chọn quan trọng để điều trị được gọi là vệ sinh giấc ngủ. Điều này đòi hỏi những thay đổi trong các kiểu hành vi để giúp cải thiện khả năng đi vào giấc ngủ và duy trì giấc ngủ của bạn.

Hãy thử các mẹo sau:

• Tránh caffein, đặc biệt là vào cuối ngày.
• Tránh sử dụng rượu bia, chất kích thích và hút thuốc lá trước khi đi ngủ. Cần lưu ý một số thức uống như nước ngọt có gas, trà sữa, trà trái cây… cũng có thể chứa một lượng caffein trong thành phần và có thể gây ra mất ngủ.
• Tham gia hoạt động thể chất thường xuyên.
• Không ngủ trưa.
• Không ăn quá no vào buổi tối.
• Đi ngủ và thức dậy vào cùng một giờ mỗi ngày, kể cả vào những ngày nghỉ.
• Tránh sử dụng máy tính,điện thoại thông minh, TV, hoặc các thiết bị công nghệ khác trong vòng một giờ trước khi đi ngủ.
• Giữ phòng ngủ của bạn càng tối càng tốt, hoặc sử dụng dụng cụ che mắt khi ngủ.
• Giữ cho phòng ngủ của bạn một nhiệt độ thoải mái.
• Đảm bảo bề mặt ngủ (giường, chiếu, chăn, gối…) của bạn thoải mái.

Triển vọng cho chứng mất ngủ kinh niên

Mất ngủ mãn tính có thể được điều trị hiệu quả bằng cách sử dụng kết hợp các liệu pháp hành vi và thực hiện một vài thay đổi lối sống để giúp cải thiện giấc ngủ của bạn. Nếu bạn khó ngủ và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bạn, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn.

Phòng khám Đông y OMC – một sản phẩm của Công ty CP ĐT&PT Giải Pháp Y Tế

Kính chào Quý Khách hàng,

Với định hướng mang lại những giải pháp y tế toàn diện, Phòng khám Đông y OMC – một sản phẩm của Công ty CP ĐT&PT Giải Pháp Y Tế đã ra đời nhằm thực hiện sứ mệnh cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại chỗ như khám bệnh và điều trị bệnh bằng Đông y, chuyên trị các bệnh lý: Cơ xương khớp, Thần kinh, Tiêu hóa, Nội tiết, Phụ khoa, Nam khoa…

Tọa lạc tại vị trí trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh, phòng khám được trang bị hệ thống máy móc hiện đại, cùng đội ngũ chuyên gia, bác sĩ có trình độ chuyên môn cao. Chúng tôi luôn đặt sức khỏe và sự hài lòng của Quý Khách hàng là ưu tiên hàng đầu.

Với phương châm “Ân cần – Tôn trọng – Yêu thương”, Phòng khám Đông Y OMC cam kết sẽ mang đến cho Khách hàng sự hài lòng từ các dịch vụ mà chúng tôi cung cấp.

Chân thành cảm ơn Quý Khách hàng đã tin dùng dịch vụ của chúng tôi.

PHÒNG KHÁM ĐÔNG Y OMC

Fanpage: Phòng Khám Đông Y OMC

Youtube: Phòng Khám Đông Y OMC

Tiktok: Phòng Khám Đông Y OMC