Ngải cứu còn được gọi là: thuốc cứu, ngải diệp, cây thuốc cao, thuộc họ Cúc và là một loại rau ăn được. Ngải cứu có tên tiếng Anh là Wormwood, Mugwort; tên khoa học là Artemisia vulgaris.

Đặc điểm nhận dạng là thân cây có nhiều rãnh nhỏ, lá mọc so le từ thân ra chứ không có cuống, mặt trên lá màu xanh thẫm, mặt dưới trắng ngà, khi chạm vào có cảm giác ráp tay. Khi lại gần hoặc lấy tay vò nhẹ lên lá sẽ thấy lá ngải cứu tỏa ra mùi thơm hơi hắc rất đặc trưng.

Vì loại cây này dễ sống nên có thể trồng được ở bất cứ nơi nào mà không cần chăm bón cầu kỳ. Người ta thường dùng loại cây này để làm thức ăn, nước uống hoặc làm thuốc chữa bệnh.

Đặc điểm và công dụng

Ngải cứu tên khoa học là Ar temisia vulgaris L. Họ Cúc (Asteraceae), là loại cây cỏ sống lâu năm, thân có rãnh dọc. Lá mọc so le không cuống, màu 2 mặt lá khác nhau, mặt trên nhẵn, màu lục sẫm. Mặt dưới trắng tro, có nhiều lông nhỏ. 

Cây mọc hoang ở nhiều nơi trong cả nước, có thể trồng quanh nhà làm thuốc. 

Lá phơi khô gọi là ngải điệp

Lá phơi khô vỏ cắt thành bột vụn rây lấy phần lông trắng và tơi gọi là ngải nhung. Dùng tươi, rửa sạch giã, lọc lấy nước uống.

Nếu có điều kiện, có thể tự trồng một vài khóm cây này trong nhà. Cây rất dễ trồng, có thể mọc ở trong bóng râm, chỉ cần giâm cành. 

Khi dùng, có thể cắt cả cây hoặc cành lớn, rửa sạch đất cát, buộc lại từng bó, treo phơi khô trong bóng mát (tránh nắng gắt), khi khô kiệt lá sẽ rụng xuống, gom lại, cho vào túi, cất ở nơi khô ráo, dùng dần.

Theo Đông y, ngải cứu vị đắng, cay, tính ấm, vào kinh tỳ, can, thận, có tác dụng ôn bào cung, cầm máu, an thai, khứ hàn, giảm đau.

Cây ngải cứu trị bệnh gì?

Tùy theo hình thức sử dụng mà ngải cứu mang đến những công dụng khác nhau, xem ngay 5 công dụng phổ biến của loại vây này để hiểu rõ hơn về loại dược liệu tự nhiên này.

Trị ho, cảm cúm, đau đầu

Nếu bạn đang muốn biết uống nước ngải cứu tươi có tác dụng gì thì đây chính là lời giải đáp! Vì ngải cứu vì có tính ấm, trấn ho, khử đàm, giải cảm phong hàn nên rất thích hợp cho việc trị các bệnh cảm mạo thông thường như: ho, cảm sốt, nhức đầu…

Cách dụng như sau: Lấy 100g ngải cứu, 50 gr sả, 100g lá húng chanh (rau thơm lùn), 100 gr lá tía tô nấu chung với ½ lít nước. Khi bị bệnh, bạn có thể uống hỗn hợp nước này liên tục trong 5 ngày sẽ giúp giảm ho, trị cảm, giảm hoa mắt, chóng mặt.

Trị rong kinh

Cách chế biến để trị rong kinh: Lấy 10g ngải cứu khô, nấu chung với 200ml nước, khi nào thấy nước cạn xuống còn khoảng 100 ml thì tắt bếp. Dùng rây hoặc khăn mỏng lọc hết cặn ra, chỉ lấy nước uống. Cố gắng uống nước khoảng 1 tuần trước kỳ kinh nguyệt sẽ giảm đau bụng, điều hòa kinh nguyệt

Giúp máu lưu thông

Thường xuyên bị choáng váng, đau đầu, hoa mắt, buồn ngủ có thể là dấu hiệu của việc lưu thông máu kém. Bạn có thể khắc phục bằng cách bổ sung cây này vào món ăn thường ngày. Bởi vì trong lá loại cây này có hoạt chất α-thuyon làm hưng phấn thần kinh nên đồng thời cũng giúp giảm hẳn các cơn đau đầu.

Một trong những món ăn dễ thực hiện và rất thơm ngon đó là trứng chiên ngải cứu. Nếu bổ sung món ăn này vào thực đơn trong tuần sẽ giúp tăng tuần hoàn máu lên não, cải thiện tình trạng đau đầu, chóng mặt, uể oải.

Phục hồi sức khỏe

Gà hầm ngải cứu là một món ăn rất bổ, khi cơ thể bị suy nhược, mới sinh xong hoặc mới bệnh dậy… có thể dùng giúp cơ thể được tẩm bổ, nhanh chóng phục hồi.

Sơ cứu vết thương

Nếu bị các vết thương ngoài da, bạn hãy giã nhỏ một nắm lá cây này trộn với muối và đắp lên da để cầm máu. Hợp chất có trong ngải cứu sẽ nhanh chóng làm dịu làm cơn đau, hỗ trợ vết thương nhanh lành.

3 điều cần lưu ý khi dùng cây ngải cứu chữa bệnh

Tuy cây có rất nhiều công dụng trong việc chữa bệnh cũng như bồi bổ sức khỏe nhưng về cơ bản nó vẫn là một vị thuốc. Vì thế bạn không nên lạm dụng hoặc tùy ý kết hợp với các nguyên liệu lạ, chưa được kiểm chứng. Dưới đây là 3 lưu ý trong cách dụng để bồi bổ hoặc chữa bệnh.

Không nên uống ngải cứu và nghệ mà không có sự chỉ định cụ thể

Trong Đông y, ngải cứu được dùng như một loại thuốc trừ hàn, làm ấm khí huyết, điều kinh, an thai. Thận trọng khi kết hợp với các thuốc có tính hoạt huyết, phá ứ cao hoặc đangNghệ là loại thuốc hoạt huyết dùng để phá huyết tích, sinh cơ. Khi phối hợp 2 vị thuốc này, cần lưu ý và thận trọng đúng chỉ định và liều lượng.

Những người không nên dùng ngải cứu

• Người bị viêm gan, xơ gan nặng: Tinh dầu trong cây này có tác dụng tuyệt vời trong việc chữa bệnh nhưng đồng thời cũng khá độc với người suy gan nặng. Phụ nữ có thai 3 tháng đầu: Tuy có khả năng an thai nhưng để an toàn nhất cho thai nhi thì trong tam cá nguyệt thứ 1, phụ nữ mang thai nên tránh tất cả các loại dược liệu – trong đó có ngải cứu. Từ tháng thứ 4 trở đi, khi thai kỳ đã ổn định, mẹ bầu mới có thể bắt đầu bồi bổ bằng ngải cứu theo chỉ dẫn của bác sĩ.
• Người rối loạn đường ruột cấp tính: Không nên sử dụng cây này trong giai đoạn này vì có thể sẽ ảnh hưởng đến tình trạng rối loạn hấp thu.

Ngải cứu không phải là thực phẩm có thể dùng hàng ngày

Vì ngải cứu là thuốc, có dược tính cao nên cũng kèm theo nhiều tác dụng phụ. Bên cạnh đó, lạm dụng loại cây này rất dễ bị ngộ độc chất Alpha- thujone. Có thể bạn chưa biết nhưng hợp chất này sẽ kích thích não bộ quá mức.

Ở phương Tây, ứng dụng ban đầu của ngải cứu là để làm rượu Absinthe hay còn được gọi là rượu ngải cứu. Đây là một loại rượu rất phổ biến vào thế kỉ thứ 19, có khả năng gây ảo giác đối với người sử dụng. Tuy nhiên sau này người ta đã phát hiện uống rượu ngải cứu quá liều gây ra hiện tượng co giật, thậm chí tử vong. Vì vậy, ngải cứu đã bị cấm trong một thời gian dài tại Hoa kỳ.

Ở phương Đông, cây này luôn được biết đến như một loại “thần dược” tự nhiên, được tin dùng rộng rãi từ xưa đến nay. Tuy nhiên, các chuyên gia đều khuyên không nên lạm dụng vị thuốc này. Nếu không có bệnh không nên dùng ngải cứu như một món ăn thường ngày, không uống trà ngải cứu thay cho nước trà hoặc nước uống thông thường.

Nếu tẩm bổ bằng cây này cũng chỉ nên ăn 1 – 2 lần trong tuần, không ăn liên tục trong thời gian dài để tránh tích tụ các chất có hại cho cơ thể.

7 món ăn vừa ngon vừa bổ từ ngải cứu

Ngải cứu được xem như một vị thuốc chữa nhiều loại bệnh. Bên cạnh đó, nó cũng là nguyên liệu chế biến món ăn, nhưng nấu món gì ngon thì không phải ai cũng biết.

Trứng chiên ngải cứu

Bạn có thể thay thế cho món trứng chiên lá mơ hay trứng chiên cà chua thân thuộc. Món ăn này khá bổ dưỡng vì nó còn có thể giúp điều hòa và bổ khí huyết, chữa đau đầu, đau bụng kinh, mất ngủ…

Nguyên liệu

• Trứng gà: 3 quả
• Ngải cứu: 1 bó nhỏ
• Hành khô: 1 củ
• Gia vị thông dụng

Cách làm

Ngải cứu mua về nhạt bỏ phần nhánh già và lá vàng, sâu chỉ lấy phần ngọn và lá non. Rửa sơ rồi ngâm nước muối tầm 5 phút, sau đó rửa sạch, để ráo rồi thái nhỏ, cho vào tô. Hành khô bóc vỏ, thái lát mỏng. Đập trứng gà cho phần nhân trứng cho vào tô ngải cứu.

Nêm vào 1 muỗng cà phê nước mắm, ½ muỗng cà phê bột canh, 1 muỗng cà phê bột ngọt, ½ muỗng cà phê hạt tiêu và hành khô thái lát, đánh đều để tan hết gia vị. Cho dầu ăn vào chảo, lượng dầu đủ láng đều mặt chảo là được. Đợi dầu nóng thì cho hỗn hợp trứng ngải cứu vào và chiên ở nhiệt độ vừa phải.

Chiên khoảng hơn 1 phút, thấy mặt dưới bắt đầu se lại thì dùng xẻng chiên lật mặt còn lại để rán tiếp thêm 1 phút nữa đến khi thấy 2 mặt chín đều là tắt bếp.Cho món trứng chiên ngải cứu ra đĩa và nên ăn lúc nóng, chấm cùng với tương ớt hoặc gia vị muối tiêu chanh ớt

Gà ác hầm ngải cứu

Đây là món ăn cực kỳ tốt cho sức khỏe, phù hợp cho mọi lứa tuổi và đối tượng, đặc biệt là những mẹ bầu và người vừa khỏi bệnh.

Nguyên liệu

• Gà ác: 2 kg
• Ngải cứu: 120 g
• Nước dùng hầm xương gà: 600 ml (hoặc nước lạnh)
• Nghệ: 1 củ
• Gừng gừng: ½ củ
• Rượu trắng: 10 ml
• Gia vị thông dụng

Cách nấu

Gừng, nghệ rửa sạch gọt vỏ và băm nhỏ. Ngải cứu nhặt lấy phần lá và phần ngọn non để riêng, phần thân già để riêng . Lá và phần ngọn non ngải cứu rửa sạch, để ra rổ cho ráo nước, phần thân già rửa sạch cho vào túi lọc trà để bỏ vào hầm cùng gà. Gà ác cắt tiết, làm sạch lông, xát muối, sau đó rửa sạch lại bằng nước.

Nhồi một ít lá ngải cứu vào bụng gà, dùng tăm xiên kẹp bụng lại cho ngải cứu khỏi rơi ra ngoài. Sau đó, xếp một một nửa phần lá ngải cứu đã rửa sạch xuống đáy nồi, xếp gà lên trên, trên cùng để túi lọc trà có ngải cứu.

Đổ nước ngập gà đun sôi. Khi nước sôi bạn đậy vung lại, hạ lửa nhỏ, đun thêm khoảng 20 – 30 phút, tắt bếp, ngâm gà trong nồi khoảng 30 phút nữa và nêm gia vị gồm hạt nêm, mì chính và muối vừa ăn.

Cuối cùng, bạn cho 1 thìa rượu trắng vào, đảo đều (phần rượu này sẽ làm cho món ăn dậy mùi thơm nhưng không bắt buộc). Gà ác tần ngải cứu nên ăn lúc nóng mới ngon và không bị tanh

Gà hấp ngải cứu

Đây là món ăn đơn giản, dễ làm lại rất thơm ngon, giúp bữa ăn gia đình bạn thêm phần gắn kết.

Nguyên liệu

• Gà: 1kg
• Lá ngải cứu: 300g
• Hành tím: 2 củ
• Gừng: 1 nhánh
• Ớt: 1 trái
• Giấm: 1 ít
• Rượu trắng: 4 muỗng canh
• Gia vị thông dụng

Cách làm

Gà mua về ở trạng thái đã làm sạch lông, bạn để gà nguyên con đem đi rửa lại với nước lạnh, xát lên thân gà chút muối và giấm để khử mùi rồi rửa lại lần nữa với nước cho sạch, để ráo.

Cho vào chén 1 muỗng cà phê hạt nêm, 1/3 muỗng cà phê muối, 1/4 muỗng cà phê bột ngọt, 1/4 muỗng cà phê tiêu, đảo đều. Sau đó xát đều phần gia vị lên mặt ngoài và cả bên trong mình gà và để yên trong 10 phút thịt gà ngấm gia vị.

Ngải cứu mua về nhặt lấy lá và phần non ở ngọn, bỏ lá sâu héo, dập úng. Rửa sạch qua nhiều nước rồi cho ra rổ để ráo. Sau đó nhồi lá ngải cứu vào chặt bên trong mình gà, đặt gà gọn gàng lên đĩa. Phần lá ngải cứu còn lại bạn sắp bên ngoài xung quanh gà.

Bóc vỏ hành tím, rửa sạch rồi cắt lát cho lên trên đĩa gà rồi để yên trong 15 phút cho ngấm gia vị. Sau 15 phút, bạn tưới rượu trắng lên trên bề mặt gà. Bắc nồi nước lên bếp để lửa lớn, cho vài lát gừng vào nồi rồi đặt xửng hấp vào.

Đợi nước sôi lớn thì cho đĩa gà vào đậy nắp kín, hấp trong khoảng 30 – 40 phút. Sau thời gian hấp, bạn mở nắp, dùng đũa xiên qua thịt gà để kiểm tra độ chín, thấy gà đã chín đều là bạn có thể tắt bếp, nhấc gà ra, cắt miếng vừa ăn và cùng gia đình thưởng thức rồi. Món ăn này nên ăn cùng với muối ớt chanh để món ăn thêm tròn vị.

Trứng hấp ngải cứu

Nguyên liệu

• Thịt heo xay: 50g
• Trứng gà: 3 quả
• Lá ngải cứu: 20g
• Hành tím băm: 2 củ
• Ớt cắt nhuyễn: 1 ít
• Gia vị thông dụng

Cách làm

Cho thịt heo xay ra chén, cho vào ½ muỗng cà phê hạt nêm, 2 củ hành tím băm, trộn đều. Ướp thịt trong 15 phút. Đập 3 quả trứng gà vào tô, cho vào thêm 1 muỗng cà phê hạt nêm, ½ muỗng cà phê tiêu, ½ muỗng cà phê bột ngọt, đánh đều trứng với gia vị.

Lá ngải cứu rửa sạch, cắt nhỏ. Sau đó, cho thịt xay đã ướp thấm gia vị và 20g lá ngải cứu vào tô trứng gà, đánh cho các nguyên liệu hoà đều vào nhau. Tráng đều 1/2 muỗng cà phê dầu ăn vào lòng tô, đổ hỗn hợp trứng đã trộn đều vào.

Tiếp theo cho tô trứng vào xửng hấp, đậy vung hấp trong 20 phút. Sau 20 phút mở vung thấy trứng đã đông cứng mặt, nghiêng không chảy nước là trứng đã chín. Lấy trứng ra rắc lên trên một ít ớt cắt nhuyễn cho đẹp mắt và tăng hương vị là hoàn thành

Cá chép hấp ngải cứu

Nguyên liệu

• Cá chép: 1 con
• Ngải cứu: 1 bó nhỏ
• Gừng: 1 củ
• Ớt: 3 trái
• Tỏi: 3 tép
• Gia vị thông dụng

Cách làm

Ngải cứu mua về nhặt đoạn nhỏ và rửa sạch. Gừng gọt vỏ, rửa sạch, tiếp theo dùng chày đập nát, sau đó dùng dao băm nhuyễn. Ớt bỏ phần cuống, rửa sạch và cắt đôi.

Cá chép mua về rửa thật sạch, dùng muối chà xát để loại bỏ phần nhớt cá và mùi tanh. Sau đó rửa lại với nước sạch và cắt làm đôi. Cho cá và tô ướp cùng 1 muỗng cà phê hạt nêm, 1 muỗng cà phê tiêu rồi trộn đều để cá thấm gia vị trong khoảng 20 phút. Sau đó, cho gừng đã băm nhuyễn vào và đảo đều cá.

Rau ngải cứu cắt nhỏ, đem nhét vào bụng cá, đầu cá. Cho cá vào xửng hấp, và cho vài khúc ớt cắt đôi vào, hấp với lửa lớn đến khi sôi thì giảm lửa cho cá chín mềm và dậy mùi thơm.

Sau đó mở nắp, cho 2 muỗng canh nước mắm vào cá cho cá có mùi thơm và tắt bếp, cho cá ra đĩa. Tiến hành làm nước chấm bằng cách: Băm nhuyễn 3 tép tỏi và cắt lát mỏng 1 trái ớt cho vào chén, nêm thêm 1 muỗng cà phê tiêu và cho 3 muỗng canh nước mắm vào là hoàn thành

Chân giò hầm ngải cứu

Nguyên liệu

• Chân giò: 500g
• Ngải cứu: 100g
• Táu tàu: 10 quả
• Hạt kỷ tử: ½ muỗng canh
• Gia vị thông dụng

Cách nấu

Chân giò khi mua về dùng dao cạo sạch phần lông còn sót lại (nếu có), đem rửa sạch với nước muối rồi chặt thành khúc vừa ăn.

Chuẩn bị một nồi nước sôi và cho chân giò vào chần qua trong 2 – 3 phút ở lửa lớn, sau đó vớt ra và rửa sạch lại với nước để khử mùi hôi của chân giò. Ngải cứu loại bỏ những lá sâu, héo (nếu có), sau đó rửa sạch và để ráo.

Bắc nồi lên bếp, cho 500ml nước vào ninh chân giò trong 30 phút ở lửa vừa.Sau đó cho ngải cứu, táo tàu và hạt kỷ tử vào. Nêm thêm 1 muỗng canh hạt nêm, 1/4 muỗng cà phê muối, 1/4 muỗng cà phê tiêu, 1 muỗng cà phê đường và đảo đều cho thấm gia vị.

Đậy nắp lại và ninh thêm 15 – 20 phút tới khi chân giò chín mềm thì tắt bếp. Cho món ăn ra tô thưởng thức thôi nào

Canh ngải cứu nấu trứng

Nguyên liệu

• Ngải cứu: 1 bó to
• Trứng gà: 2 quả
• Hành khô
• Gia vị thông dụng

Cách nấu

Ngải cứu mua về nhặt lấy phần lá và ngọn, rửa sạch, để ráo nước. Bắc nồi lên bếp, cho ít dầu ăn vào, khi thấy dầu nóng thì phi thơm hành băm rồi cho rau ngải cứu vào xào qua.

Nêm chút muối, hạt nêm. Xào một lúc cho rau ngải cứu ngấm gia vị thì cho nước canh vào nồi đun sôi. Tiếp theo, đập trứng ra chén, đánh tan. Khi canh sôi, đổ trứng từ từ vào nồi, vừa đổ vừa khuấy đũa cho đến khi trứng chín.

Nêm lại gia vị cho vừa miệng rồi tắt bếp là hoàn thành món ăn. Món canh nấu chín nên ăn lúc còn nóng sẽ ngon hơn.

PHÒNG KHÁM ĐÔNG Y OMC

Fanpage: Phòng Khám Đông Y OMC

Youtube: Phòng Khám Đông Y OMC

Tiktok: Phòng Khám Đông Y OMC