Đậu bắp có 9 công dụng ít người biết

Đậu bắp còn có các tên khác như mướp tây, bắp còi và gôm, còn được biết đến ở các quốc gia nói tiếng Anh là móng tay phụ nữ (ladies’ fingers).

Đây là một loài thực vật có hoa có giá trị vì quả non ăn được. Loài này là cây một năm hoặc nhiều năm, cao tới 2,5 m. Lá dài và rộng khoảng 10–20 cm, xẻ thùy chân vịt với 5–7 thùy.

Hoa đường kính 4–8 cm, với 5 cánh hoa màu trắng hay vàng, thường có các đốm đỏ hay tía tại phần gốc mỗi cánh hoa. Quả là dạng quả nang dài tới 20 cm, chứa nhiều hạt.

Tổng quan về đậu bắp

Mô tả

Đậu bắp là loại cây ăn quả, có thể trồng thành cây một năm hoặc nhiều năm. Cây đậu bắp thường cao đến 2,5m với lá dài và rộng lớn từ 10cm đến 20cm.

Hoa của cây đậu bắp có 5 cánh với màu trắng hoặc vàng, có các đốm đỏ tại phần gốc hoa. Trái đậu bắp dáng dài chứa nhiều hạt bên trong.

Nguồn gốc

Đậu bắp có nguồn gốc từ Tây Phi. Nhờ vào khả năng chịu nóng bức và khô hạn rất tốt nên chủ yếu đậu bắp được trồng ở các vùng ôn đới hay nhiệt đới, được trồng nhiều nhất là ở miền Nam Hoa Kỳ.

Đậu bắp cũng được trồng ở nước ta nhưng chủ yếu vẫn là ở các tỉnh miền Nam có khí hậu nóng bức.

Tên gọi của đậu bắp trong một số ngôn ngữ phương Tây, như tiếng Anh là “okra” có nguồn gốc Tây Phi và nó là cùng nguồn gốc với “ọ́kụ̀rụ̀” trong tiếng Igbo, một ngôn ngữ được sử dụng trong khu vực ngày nay là Nigeria.

Trong các ngôn ngữ hệ Bantu, đậu bắp được gọi là “kingombo” hay các biến thể của nó, và đây là nguồn gốc của tên gọi trong tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Pháp.

Tên gọi trong tiếng Ả Rập “bāmyah” là cơ sở của các tên gọi dành cho đậu bắp tại Trung Đông, Balkan, Thổ Nhĩ Kỳ, Bắc Phi và Nga. Tại Nam Á, tên gọi của nó là các dạng biến thái của từ “bhindi”.

Đậu bắp đôi khi được gọi theo tên khoa học cũ là Hibiscus esculentus L. Loài này dường như có nguồn gốc từ vùng cao nguyên Ethiopia, mặc dù sự bắt nguồn và phát nguyên từ đây là không có tài liệu nào ghi chép cả.

Người Ai Cập và người Moor trong thế kỷ 12 và 13 sử dụng tên gọi trong tiếng Ả Rập để chỉ loài cây này, gợi ý rằng nó đến từ phía đông.

Loài thực vật này vì thế có thể đã được đem xuyên qua Hồng Hải bằng con đường qua eo biển Bab-el-Mandeb để tới bán đảo Ả Rập, hơn là bằng con đường phía bắc qua Sahara.

Một trong những ghi chép sớm nhất là của Ibn Jubayr (1145-1217), một người Moor Tây Ban Nha, người đã tới Ai Cập vào năm 1216 và miêu tả loài cây này được dân cư địa phương gieo trồng và sử dụng các quả non trong các bữa ăn

Từ bán đảo Ả Rập, loài cây này đã được phổ biến tới các vùng ven Địa Trung Hải và về phía đông. Việc thiếu từ để chỉ đậu bắp trong các ngôn ngữ cổ ở Ấn Độ cho thấy rằng nó chỉ xuất hiện ở đây kể từ khi bắt đầu Công Nguyên.

Nó được đưa tới châu Mỹ bằng các tàu chuyên chở trong buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương vào khoảng những năm thập niên 1650, do vào năm 1658 sự hiện diện của nó tại Brasil đã được ghi nhận. Nó được ghi chép là có tại Surinam năm 1686.

Đậu bắp có lẽ được đưa vào đông nam Bắc Mỹ đầu thế kỷ 18 và dần dần được phổ biến tại đây. Nó được trồng xa về phía bắc tới Philadelphia vào năm 1748, trong khi Thomas Jefferson ghi chép rằng nó có mặt một cách vững chắc tại Virginia vào năm 1781

Nó là phổ biến tại miền nam Hoa Kỳ vào khoảng năm 1800 và lần đầu tiên được nhắc tới với các giống cây trồng khác nhau vào năm 1806.

Cách trồng cây đậu bắp

đậu bắp

Ngâm hạt: Bạn cần ngâm hạt trong nước ấm từ 2-3 tiếng ở khoảng 40 độ C

Ủ hạt: Sau khi đã ngâm hạt xong bạn vớt hạt ra rồi ủ vào khăn ẩm, đến khi hạt nứt ra là có thể đem gieo trồng

Làm đất: Trước khi gieo hạt, đất phải được cày bừa kỹ làm sao cho đất trồng đảm bảo dễ thoát nước. Khi trồng đậu bắp thì kích thước luống phải phù hợp với sự phát triển của cây, độ rộng của luống từ 1.4-1.5m, cao từ 25-30cm như vậy mới hợp lý.

Gieo hạt: Sau khi đã làm đất xong thì ta bắt đầu gieo hạt. Khi gieo hạt cần đào từng hố nhỏ sâu khoảng 1cm, dưới mỗi hố nhỏ ta gieo từ 2-3 hạt rồi lấp một lớp đất mỏng lên là xong

Những lưu ý khi trồng cây đậu bắp

Đậu bắp là một loại cây ít bị sâu bệnh nhưng vẫn có nhiều vấn đề tiềm ẩn, bên cạnh đó nên bạn cần nắm chắc những lưu ý khi trồng đậu bắp để có ích trong việc đạt năng suất cao.

Để tránh bị sâu hại đầu tiên bạn cần phải chọn hạt giống chất lượng cao và đảm bảo cung cấp đủ nước và giữ được độ ẩm thích hợp sẽ giúp cây tránh mắc phải các vấn đề về sâu bệnh

Cách chăm sóc cây đậu bắp

Tưới nước: Khi trồng đậu bắp luôn đảm bảo độ ẩm đất từ 80-85% trong suốt quá trình thu hoạch, nên bạn cần phải tưới nước cho cây một ngày hai lần vào sáng sớm và chiều tối.

Phân bón: Từ lúc sinh trưởng đến lúc thu hoạch ta nên chia làm 2 công đoạn để bón phân

Công đoạn 1: Khi cây còn non bạn nên bón phân Kali và urê pha với nước tưới vào gốc cây, trung bình mỗi 1 ha cần dùng 50kg urê và 30kg kali.

Công đoạn 2: Khi cây đang ra hoa bạn nên bón phân hỗn hợp Kali 50kg và ure 70kg trộn đều/ 1 ha, sau đó tưới nước đủ ẩm để cho phân tan ra.

Phòng ngừa sâu bệnh: Cây đậu bắp thường bị gây hại bởi một số loại sâu bệnh như rệp, bọ xít, rầy, bệnh rỉ sắt,… Ta nên chủ động để phòng tránh và bảo vệ cây sinh trưởng tốt, đạt được năng suất cao. Đối với rầy bạn nên sử dụng thuốc Trebon, còn về bệnh thán thư thì ta dùng thuốc Antracol hoặc Score 250EC

Các món ăn với đậu bắp

Đậu bắp luộc

Nguyên liệu

Đậu bắp: 200g

Tỏi

Ớt

Xì đầu

Cách chế biến

Đậu bắp mua về rửa sạch, cắt bỏ đầu rồi ngâm trong nước muối khoảng 5 – 15 phút, sau đó vớt ra để ráo nước.

Tỏi đập dập, ớt thái nhỏ. Cho nước vào nồi, đun sôi, cho vào 1 chút muối. Sau đó, cho đậu bắp vào luộc trong khoảng 5 phút. Khi đậu bắp đã mềm, bạn vớt đậu ra và trần sơ qua nước lạnh để đậu bắp có độ xanh và giòn rồi bày ra đĩa.

Đậu bắp

Đậu bắp nướng nhồi nhân tôm

Cách chế biến

Tôm tươi mua về rửa sạch, bỏ phần chỉ tôm, bỏ đầu, bóc vỏ rồi băm nhuyễn.

Sau đó cho tôm vào tô to cùng giò sống và hành tím băm, nêm vào 1 muỗng cà phê ớt bột, 1/2 muỗng cà phê hạt nêm, 1/2 muỗng cà phê tiêu và 1 nhánh lá cắt nhỏ.

Dùng muỗng trộn đều cho các nguyên liệu và gia vị trộn lẫn vào nhau.

Đậu bắp rửa thật sạch, để ráo, sau đó dùng dao khứa 1 đường dọc thân đậu bắp, dùng muỗng nhỏ nạo bỏ phần ruột và hạt đậu bắp Rửa lại lần nữa và để ráo.

Tiến hành nhồi hỗn hợp chả tôm vào đậu bắp bằng cách dùng muỗng nhỏ vít từng phần chả tôm nhỏ, nhẹ nhàng hé miệng đậu bắp và cho chả tôm vào, ém nhẹ để chả tôm được nhồi kín vào bên trong quả đậu.

Tiếp theo, bạn xếp ra đĩa to, bắc nồi nước sôi và đặt xửng hấp lên bếp, cho đậu bắp vào rồi đậy nắp hấp trong khoảng 10 phút cho đậu chín tái và chả tôm săn lại.

Sau đó, làm nóng vỉ nướng trên bếp lửa vừa và đặt đậu bắp lên nướng, trở đậu đều liên tục để đậu bắp và nhân chả tôm chín đều mà không bị khét. Khi thấy lớp vỏ đậu bắp bên ngoài đã hơi cháy xém và chả tôm được nướng chín vàng, toả mùi thơm là được, gắp đậu bắp cho ra đĩa.

Tiến hành làm mỡ hành bằng cách: Hành lá bạn rửa sạch, cắt nhỏ, cho ra chén, thêm vào 1 chút muối và trộn đều. Sau đó, bắt chảo lên bếp lửa lớn, đun nóng 4 muỗng canh dầu ăn. Khi dầu nóng đổ trực tiếp dầu sôi vào chén mỡ hành, trộn đều cho hành chín tái.

Tiếp tục pha sốt ăn kèm bằng cách: Bắc nồi lên bếp lửa lớn, cho vào nồi 50g đường cùng 2 muỗng canh nước mắm và 3 muỗng canh nước cốt tắc, khuấy đều tay cho đường tan hết.

Đun đến khi thấy đường đã hoà tan đều vào hỗn hợp và hỗn hợp hơi sệt lại thì tắt bếp, đổ hỗn hợp ra tô to. Cho vào tô 1 muỗng canh tỏi băm, 1 muỗng canh ớt băm và 15g tôm khô giã nhuyễn, trộn đều cho các nguyên liệu hoà vào nhau là được.

Cuối cùng, bạn cho ra đĩa rưới lên trên cùng một lớp mỡ hành bóng lưỡng cùng nước sốt chua chua mặn mặn bắt vị. Món ăn này ăn kèm với xoài non là cực kỳ ngon!

Trái đậu bắp có công dụng gì?

Chữa ho, viêm họng

Uống nước đậu bắp có tác dụng gì? Nước ép từ quả đậu bắp cũng được tận dụng để điều trị đau họng và ho. Một người bị đau họng và ho có thể thưởng thức nước ép đậu bắp. Đặc tính kháng khuẩn và khử trùng của đậu bắp sẽ rất hữu ích trong trường hợp này.

Có ích cho người bệnh đái tháo đường

Đậu bắp chứa các chất như insulin¹ có khả năng hỗ trợ giảm lượng đường trong máu, giúp ích cho quá trình điều trị bệnh đái tháo đường. Uống nước ép đậu bắp có thể làm giảm lượng đường trong máu, chính vì vậy người bệnh mắc bệnh tiểu đường có thể bổ sung thêm đậu bắp vào thực đơn có thể kiểm soát tình trạng bệnh đái tháo đường.

Rất tốt cho hệ tiêu hóa

Đậu bắp rất tốt cho hệ tiêu hóa, có thể hỗ trợ cải thiện chức năng của hệ tiêu hóa. Thực tế, chất nhầy dính trong đậu bắp được tạo thành từ polisaccarit như collagen và mucopolysacarit giúp cải thiện nuôi dưỡng vi sinh vật có lợi cho đường ruột.

Tác dụng chính là nhuận tràng, hỗ trợ các vấn đề về rối loạn tiêu hóa. Đậu bắp còn chứa rất nhiều chất xơ cùng với chất nhầy có thể điều hòa sự hấp thu của ruột non giúp điều chỉnh lượng đường huyết. Chất nhầy này còn là môi trường phát triển cho vi khuẩn đường ruột, có tác dụng bôi trơn đường ruột.

Đậu bắp có ích cho người mắc bệnh lý về xương khớp

Chất nhầy khi ăn đậu bắp cũng có tác dụng bôi trơn xương khớp. Cùng với nguồn vitamin K và folate, đậu bắp cũng có thể ngăn ngừa tình trạng mất canxi, phòng bệnh loãng xương giúp xương ngày càng chắc khỏe hơn, ổn định các khớp.

Giúp cải thiện sinh lý

Một nghiên cứu gần đây cho biết đậu bắp có chứa dạng glucide phức polysaccharide và các thành phần dinh dưỡng hữu ích, có thể giúp tăng cường dòng máu chảy vào vùng sinh dục, gây cương cứng. Điều này góp phần cải thiện sinh lý phái mạnh.

Cải thiện hệ miễn dịch

Hệ thống miễn dịch có khả năng giúp cơ thể chống lại các bệnh khác nhau, chẳng hạn như cảm lạnh và cúm. Khi đó, nếu sử dụng nước ép đậu bắp với lượng vitamin C và chất chống oxy hóa dồi dào sẽ giúp bạn khỏe mạnh và đỡ mắc nhiều bệnh.

Công dụng làm đẹp da của đậu bắp

Chất pectin trong đậu bắp có tác dụng tăng cường độ đàn hồi cho da. Ăn đậu bắp thường xuyên có thể cải thiện tình trạng sức khỏe làn da, các chất chống oxy hóa trong nó có thể giúp thanh lọc máu, loại bỏ tạp chất góp phần đẩy lùi mụn trứng cá.

Cải thiện vấn đề hen suyễn

Hàm lượng vitamin C cùng với lượng chất chống oxy hóa có trong đậu bắp có khả năng giảm các vấn đề của đường hô hấp như bệnh hen suyễn². Chính vì vậy khi có các triệu chứng hen suyễn có thể sử dụng thêm đậu bắp để làm giảm triệu chứng của nó.

Hỗ trợ điều trị táo bón

Lượng chất xơ trong đậu bắp có thể hấp thụ nước làm thành khối phân lớn, kiểm soát nồng độ cholesterol trong máu giúp ngăn ngừa tình trạng táo bón. Đậu bắp cũng có thể có tác dụng như một loại thuốc nhuận tràng, cùng với chất xơ liên kết với các độc tố giúp giảm bệnh nhu động ruột.

Những lưu ý khi sử dụng đậu bắp

Đậu bắp là loại thực vật có thể ăn toàn bộ, không cần phải gọt vỏ hay bỏ hạt khi chế biến.

Khi chế biến đậu bắp không nên nấu quá chín kĩ tránh để mất các chất nhầy và bảo toàn chất dinh dưỡng có trong chúng.

Đậu bắp có thể chế biến thành rất nhiều món khác nhau như luộc, xào, nướng, chiên,… hay ép thành nước sử dụng trực tiếp.

Đậu bắp là loại rau chứa tính hàn nên với những người có thể trạng kém, hay bị đau bụng thì không nên ăn quá nhiều sẽ khiến phản tác dụng.

Chú Thích:

(1) Insulin là một hormon do tế bào beta của tụy tiết ra có vai trò làm giảm đường huyết. Insulin có trọng lượng phân tử khoảng 5808 Dalton và được cấu trúc bởi hai chuỗi polypeptid: A và B.

(2) Hen suyễn hay còn gọi là hen phế quản. Đây là bệnh viêm mãn tính của đường hô hấp. Bệnh xảy ra khi đường thở bị viêm nhiễm, sưng phù, tiết dịch nhầy, co thắt khi gặp các chất kích thích gây cản trở không khí đi vào phổi khiến bệnh nhân bị thiếu oxy, khó thở.

Người bệnh sẽ có các triệu chứng như: ho, nặng ngực, cảm giác ngực căng tức như đang bị bó chặt, khó thở, thở khò khè…

(3) Hội chứng ruột kích thích là bệnh mạn tính, không nặng. Hội chứng ruột kích thích chiếm 5% dân số, ưu thế ở nữ, gây ảnh hưởng nhiều đến chất lượng cuộc sống như công việc, mối quan hệ, tình dục. Chi phí điều trị hội chứng ruột kích thích lớn (chi phí trực tiếp và gián tiếp).

Kính chào Quý Khách hàng,

Với định hướng mang lại những giải pháp y tế toàn diện, Phòng khám Đông y OMC – một sản phẩm của Công ty CP ĐT&PT Giải Pháp Y Tế đã ra đời nhằm thực hiện sứ mệnh cung cấp các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại chỗ như khám bệnh và điều trị bệnh bằng Đông y, chuyên trị các bệnh lý: Cơ xương khớp, Thần kinh, Tiêu hóa, Nội tiết, Phụ khoa, Nam khoa…

Kính chào Quý Khách hàng,

PHÒNG KHÁM ĐÔNG Y OMC logo

Fanpage: Phòng Khám Đông Y OMC

Youtube: Phòng Khám Đông Y OMC

Tiktok: Phòng Khám Đông Y OMC